Sau mỗi vụ thu hoạch lúa, lượng rơm rạ phát sinh trên các cánh đồng tại Hà Nội rất lớn. Trước đây, phần lớn số rơm rạ này thường bị đốt bỏ hoặc để lại trên đồng ruộng, gây lãng phí nguồn sinh khối dồi dào, đồng thời làm gia tăng ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến chất lượng không khí và sức khỏe người dân.
Những năm gần đây, cùng với quá trình đẩy mạnh cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp, nhiều địa phương đã đưa máy cuộn rơm rạ vào sử dụng, góp phần thay đổi phương thức xử lý phụ phẩm sau thu hoạch. Thiết bị này giúp thu gom và đóng cuộn rơm nhanh chóng, giảm đáng kể thời gian, công sức lao động cũng như chi phí sản xuất, đồng thời mở ra hướng khai thác hiệu quả nguồn phụ phẩm nông nghiệp.
Việc tận dụng rơm rạ theo mô hình kinh tế tuần hoàn đang mang lại nhiều giá trị thiết thực. Thay vì bị đốt bỏ, rơm rạ được thu gom để làm thức ăn dự trữ cho gia súc, nguyên liệu trồng nấm, sản xuất phân bón hữu cơ hoặc phủ gốc cây trồng nhằm giữ ẩm, hạn chế cỏ dại và cải tạo đất. Một số doanh nghiệp còn sử dụng nguồn nguyên liệu này để sản xuất viên nén sinh học phục vụ nhu cầu năng lượng sạch, góp phần giảm phát thải và thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp xanh, bền vững.
Tại xã Đoài Phương, ông Nguyễn Duy Cường, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp kinh doanh dịch vụ Sơn Đông, đã đầu tư máy cuộn rơm nhằm nâng cao hiệu quả thu gom và khai thác nguồn phụ phẩm sau thu hoạch. Theo ông Cường, địa phương có diện tích trồng lúa lớn nên sau mỗi vụ mùa phát sinh lượng rơm rạ rất lớn. Trong khi đó, nhu cầu sử dụng rơm trên địa bàn và các khu vực lân cận luôn ở mức cao.
Nguồn rơm sau khi được thu gom được cung cấp cho các hộ chăn nuôi bò làm thức ăn dự trữ trong mùa khô khi nguồn cỏ tự nhiên khan hiếm; phục vụ các cơ sở sản xuất nấm rơm; đồng thời được các nhà vườn sử dụng để phủ gốc cây ăn quả, giữ ẩm cho đất và hạn chế sự phát triển của cỏ dại.
Theo ông Nguyễn Duy Cường, nếu không có máy móc hỗ trợ, việc thu gom rơm hoàn toàn bằng phương pháp thủ công sẽ mất nhiều thời gian, tốn kém nhân công và chi phí, khiến phần lớn lượng rơm rạ không được tận dụng hiệu quả. Nhận thấy giá trị kinh tế từ nguồn phụ phẩm này, hợp tác xã đã mạnh dạn đầu tư máy cuộn rơm để giảm chi phí thu gom, nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo thêm nguồn thu từ chính phụ phẩm nông nghiệp.
Việc cơ giới hóa khâu thu gom không chỉ giúp biến rơm rạ từ phế phẩm thành hàng hóa có giá trị mà còn góp phần hạn chế tình trạng đốt rơm sau thu hoạch – một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến an toàn giao thông trong nhiều năm qua.
Trong thời gian tới, cùng với việc triển khai các chương trình hỗ trợ cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp của thành phố, máy cuộn rơm rạ được kỳ vọng sẽ tiếp tục được nhân rộng tại nhiều địa phương. Đây được xem là giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao giá trị phụ phẩm nông nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và tăng thu nhập bền vững cho người nông dân.
Minh Thắm
