Sức mua tăng nhưng không tạo áp lực sốt giá
Thị trường nội địa đang cho thấy sức mua phục hồi tích cực. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 7 tháng năm 2026 đạt 4.555,8 nghìn tỷ đồng, tăng 13,1% so với cùng kỳ; nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt 7,5%.
Động lực tăng trưởng không chỉ đến từ bán lẻ hàng hóa. Doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống tăng 15,9%, trong khi du lịch lữ hành tăng 16,3%. Riêng bán lẻ hàng hóa đạt 3.441,2 nghìn tỷ đồng, tăng 12,7%.
Điểm đáng chú ý là tốc độ tăng sức mua chưa tạo ra tình trạng mất cân đối cung - cầu trên diện rộng. Theo Bộ Tài chính, dù giá năng lượng thế giới có những thời điểm biến động mạnh, thị trường hàng hóa trong nước vẫn cơ bản ổn định, nguồn cung các mặt hàng thiết yếu được bảo đảm.
Đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng đối với kiểm soát lạm phát. Khi nguồn hàng được chuẩn bị đầy đủ, những cú tăng giá cục bộ do thiếu cung sẽ được hạn chế, đồng thời giảm khả năng hình thành tâm lý mua gom, đầu cơ trên thị trường.
Để duy trì trạng thái này, cơ quan quản lý đang tăng cường theo dõi cung - cầu và giá cả, đặc biệt tại những thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng cao. Lực lượng Quản lý thị trường được yêu cầu kiểm tra cả định kỳ lẫn đột xuất, tập trung vào các nhóm hàng thiết yếu và những địa bàn, thời điểm có nguy cơ phát sinh biến động.
Trong 6 tháng đầu năm, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 23.715 vụ, xử lý 19.937 vụ với 22.669 hành vi vi phạm, tổng số thu nộp ngân sách đạt hơn 330,7 tỷ đồng.
Đáng chú ý, 1.202 vụ liên quan đến việc chấp hành quy định về niêm yết giá đã được kiểm tra, xử lý. Đây là lĩnh vực có tác động trực tiếp tới sự minh bạch của thị trường, nhất là khi chi phí đầu vào hoặc giá một số mặt hàng biến động.
Việc kiểm soát giá vì vậy không chỉ nhằm xử phạt hành vi vi phạm mà còn góp phần ngăn tình trạng găm hàng, đầu cơ, lợi dụng tâm lý thị trường để tăng giá bất hợp lý.
Bình ổn thị trường cần đi cùng chuẩn bị nguồn hàng
Bên cạnh kiểm tra, kiểm soát, các chương trình bình ổn thị trường tiếp tục đóng vai trò như một công cụ chủ động điều tiết nguồn cung, nhất là đối với nhóm lương thực, thực phẩm và hàng hóa thiết yếu.
Trong năm 2026-2027, chương trình bình ổn tiếp tục được triển khai tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và một số địa phương. Doanh nghiệp tham gia chương trình có nhiệm vụ chuẩn bị nguồn hàng, tổ chức phân phối và phối hợp điều chỉnh giá theo diễn biến thị trường.
Điểm quan trọng là bình ổn không đồng nghĩa với việc cố định giá bán bất kể biến động chi phí. Tại TP. Hồ Chí Minh, khi giá đầu vào giảm trong tháng 6, cơ quan chức năng đã phê duyệt giảm giá thịt lợn thuộc chương trình bình ổn từ 2-6%. Một số mặt hàng thiết yếu phục vụ học tập cũng được bán thấp hơn giá thị trường khoảng 5%.
Cách điều hành này giúp chương trình vừa thực hiện chức năng ổn định nguồn cung, vừa hạn chế tình trạng giá bán bị tách quá xa so với diễn biến thực tế của thị trường.
Áp lực điều hành sẽ lớn hơn trong những tháng cuối năm, khi nhu cầu tiêu dùng thường tăng theo mùa lễ hội, cuối năm và Tết. Theo Trung tâm Thông tin công nghiệp và thương mại (Bộ Công Thương), sức mua được kỳ vọng tích cực hơn khi giá xăng dầu hạ nhiệt, một số nhóm hàng hóa, dịch vụ ổn định và các chính sách tài khóa tiếp tục hỗ trợ tiêu dùng.
Trong bối cảnh đó, chuẩn bị nguồn hàng từ sớm sẽ có ý nghĩa hơn việc chỉ xử lý khi giá đã tăng. Các doanh nghiệp phân phối cần chủ động kế hoạch dự trữ, vận chuyển và phân bổ hàng hóa; cơ quan quản lý cần theo dõi sát những mặt hàng có nguy cơ thiếu hụt cục bộ.
Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7/2026 cũng đặt yêu cầu bảo đảm ổn định giá cả, nguồn cung và thị trường, đặc biệt với năng lượng, hàng thiết yếu và vật liệu xây dựng; đồng thời thúc đẩy tiêu dùng nội địa thông qua khuyến mại, du lịch, thương mại điện tử và dịch vụ.
Như vậy, kiểm soát lạm phát trong những tháng tới không chỉ phụ thuộc vào các công cụ tiền tệ hay tài khóa. Một thị trường hàng hóa có nguồn cung ổn định, giá cả minh bạch và hệ thống phân phối đủ khả năng ứng phó với biến động sẽ tạo thêm một “lớp đệm” quan trọng, giúp hạn chế các cú sốc giá và giữ vững sức mua của người tiêu dùng.
Nam Sơn (t/h)
