Xã Tân Thành là địa phương ven biển của tỉnh Lâm Đồng, nơi có điều kiện khí hậu khô hạn, mùa khô kéo dài và phần lớn diện tích là đất cát. Hoạt động nuôi trồng thủy sản tại đây chủ yếu tập trung vào các đối tượng nước mặn, nước lợ, trong đó con tôm giữ vai trò chủ lực. Trong khi đó, việc phát triển thủy sản nước ngọt gặp không ít khó khăn do nguồn nước phục vụ sản xuất phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nước ngầm.
Trong bối cảnh chi phí sản xuất tăng, dịch bệnh diễn biến phức tạp và nguồn nước ngày càng hạn chế, việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào nuôi trồng thủy sản được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.
Chuyển đổi công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất
Từ thực tiễn đó, mô hình nuôi cá chình bông và cá chình mun theo hệ thống tuần hoàn đã được triển khai tại địa phương và bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Đây là mô hình ứng dụng công nghệ xử lý nước khép kín, giúp giảm lượng nước sử dụng, kiểm soát tốt môi trường nuôi và hạn chế rủi ro dịch bệnh.
Là một trong những hộ tiên phong thực hiện mô hình, ông Nguyễn Quang Trang đã mạnh dạn chuyển đổi từ nuôi ếch, lươn thương phẩm sang nuôi cá chình giống và cá chình thương phẩm theo công nghệ tuần hoàn.
Trên diện tích khoảng 1.000 m², ông tận dụng các bể xi măng cũ để nuôi cá giống, đồng thời đầu tư thêm hệ thống bể lót bạt phục vụ ương dưỡng và nuôi thương phẩm. Do nguồn cá giống trong nước còn hạn chế, ông nhập cá bột từ Philippines và Indonesia để bảo đảm chất lượng đầu vào.
Điểm nổi bật của mô hình là hệ thống xử lý nước tuần hoàn khép kín. Nước từ bể nuôi được dẫn qua hệ thống lọc nhiều tầng nhằm loại bỏ thức ăn dư thừa và chất thải rắn, sau đó tiếp tục đi qua bể lọc cơ học và bể lọc sinh học được sục khí liên tục. Tại đây, các chủng vi sinh vật có lợi như Bacillus và vi khuẩn Nitrat hóa sẽ phân hủy các hợp chất độc hại trước khi nước được kiểm tra và bơm trở lại bể nuôi.
Nhờ quy trình này, hệ thống hầu như không phải thay nước hoàn toàn mà chỉ bổ sung lượng nước hao hụt trong quá trình vận hành. Môi trường nuôi luôn ổn định, giảm nguy cơ phát sinh dịch bệnh, tiết kiệm đáng kể nguồn nước ngọt và hạn chế tác động đến môi trường.
Theo ông Trang, việc duy trì chất lượng nước ổn định giúp cá chình phát triển đồng đều, tỷ lệ hao hụt thấp và chất lượng thương phẩm được nâng lên rõ rệt so với phương thức nuôi truyền thống.
Hướng tới phát triển thủy sản bền vững
Hiện nay, mỗi tháng cơ sở của ông Trang cung cấp ra thị trường từ 3.000-5.000 con cá chình giống. Sau khoảng 20 ngày ương nuôi, cá đạt kích cỡ từ 1.500-3.000 con/kg, tỷ lệ sống khoảng 60%, giá bán dao động từ 6.000-8.000 đồng/con.
Đối với cá chình thương phẩm, gia đình ông duy trì 5 bể nuôi, mỗi bể có thể tích 20 m³, thả khoảng 2.000 con giống. Sau thời gian nuôi từ một đến hơn hai năm, tỷ lệ sống đạt trên 85%, trọng lượng bình quân từ 1,2-2 kg/con. Mỗi vụ thu hoạch khoảng 2 tấn cá thương phẩm.
Với giá bán trên thị trường từ 300.000-500.000 đồng/kg, doanh thu mỗi vụ đạt trên 600 triệu đồng. Sau khi trừ các khoản chi phí đầu tư và vận hành hệ thống, gia đình ông thu lãi trên 300 triệu đồng.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình còn cho thấy khả năng thích ứng tốt với điều kiện khô hạn của địa phương thông qua việc sử dụng nước tiết kiệm, giảm lượng chất thải phát sinh và hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường. Đây là những yếu tố quan trọng trong quá trình phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải.
Thực tiễn từ mô hình nuôi cá chình tuần hoàn cho thấy, việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất không chỉ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, mà còn tạo thêm sinh kế bền vững cho người dân. Với những kết quả đạt được, mô hình đang mở ra hướng đi mới cho phát triển thủy sản nước ngọt tại Lâm Đồng, đồng thời tạo tiền đề để địa phương nghiên cứu, hỗ trợ nhân rộng trong thời gian tới, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao giá trị gia tăng cho ngành thủy sản.
Hoàng Phương
