Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc giao Bộ Tài chính chủ trì tăng cường kiểm tra trị giá hàng hóa và các giao dịch liên kết tại những doanh nghiệp điện tử nhập khẩu phần lớn linh kiện từ công ty mẹ hoặc các đơn vị cùng tập đoàn, qua đó kịp thời phát hiện, ngăn ngừa hành vi chuyển giá.
Về phía Bộ Công Thương, cơ quan này sẽ đẩy mạnh xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối hiện đại và chuỗi bán lẻ quốc tế, đồng thời triển khai hiệu quả Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030. Bộ cũng sẽ thúc đẩy đàm phán các hiệp định thương mại ưu đãi, FTA với đối tác mới nhằm mở rộng không gian xuất khẩu; tăng tốc xúc tiến thương mại, tận dụng các đơn hàng đối với nhóm hàng có nhu cầu cao như điện tử, máy móc, nông sản, thủy sản và mở rộng sang các thị trường mới, trong đó có Halal, Mỹ Latinh, châu Phi.
Đồng thời, Bộ Công Thương sẽ làm việc với các doanh nghiệp trong ngành máy vi tính, linh kiện điện tử có mức chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu để làm rõ nguyên nhân, tiến độ sản xuất và thúc đẩy doanh nghiệp sớm nâng cao năng lực sản xuất, gia tăng xuất khẩu sản phẩm.
Các Bộ, ngành được yêu cầu nghiên cứu, áp dụng phương thức quản lý dựa trên mức độ rủi ro, đồng thời tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính và hạn chế sự chồng chéo trong hoạt động thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp. Cùng với đó, cần đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước, mở rộng cung cấp dịch vụ công trực tuyến và chủ động tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình doanh nghiệp thực hiện thủ tục.
Bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực trong năm 2026 tiếp tục có nhiều biến động nhanh và khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược, các xung đột địa chính trị, cùng những thay đổi trong chính sách thương mại và thuế quan của Mỹ và một số nền kinh tế lớn đang tạo thêm sức ép lên hoạt động thương mại toàn cầu. Bên cạnh đó, giá năng lượng và chi phí logistics vẫn là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng.
Dù đối mặt nhiều thách thức, xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Lũy kế đến hết tháng 7/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 319,7 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ năm trước, vượt mức mục tiêu tăng trưởng 15-16% đặt ra cho cả năm và thuộc nhóm mức tăng cao trong nhiều năm. Tuy nhiên, hoạt động thương mại hàng hóa vẫn ghi nhận mức nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD.
Theo tổng hợp từ các Bộ, ngành, địa phương và hiệp hội, mức nhập siêu hiện nay chủ yếu đến từ một số nhóm hàng như máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; xăng dầu, than; hóa chất, nguyên liệu nhựa và các loại kim loại. Đây đều là những nhóm hàng có vai trò quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và nhu cầu trong nước.
Đáng chú ý, lượng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện nhập khẩu phần lớn là nguyên liệu, linh kiện đầu vào phục vụ sản xuất, kinh doanh cũng như các dự án mở rộng đầu tư. Với nhóm năng lượng, nguồn cung trong nước chịu tác động khi sản lượng khai thác dầu khí và than có xu hướng giảm, trong khi nhu cầu sử dụng vẫn tăng. Việc phải tăng nhập khẩu nhiên liệu, nguyên liệu năng lượng nhằm bảo đảm cân đối cung cầu, duy trì hoạt động sản xuất và an ninh năng lượng cũng góp phần làm gia tăng nhập siêu.
Trong khi đó, nhập khẩu lớn đối với hóa chất, nguyên liệu chất dẻo, kim loại và một số nguyên liệu khác phần nào phản ánh những hạn chế của cơ cấu sản xuất trong nước. Tỷ lệ nội địa hóa còn thấp, năng lực của ngành công nghiệp hỗ trợ chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu nguyên liệu đầu vào khiến doanh nghiệp vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ nước ngoài. Bên cạnh đó, diễn biến xung đột tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tạo thêm áp lực đối với hoạt động nhập khẩu.
Chi Chi
