Sản xuất vẫn tăng, nhưng đơn hàng xuất khẩu suy yếu
Theo S&P Global, PMI ngành sản xuất Việt Nam tháng 9 đạt 51,9 điểm, giảm đáng kể so với mức 53,3 điểm của tháng 8. Dù vậy, chỉ số vẫn trên ngưỡng 50 điểm, cho thấy các điều kiện kinh doanh tiếp tục cải thiện, nối dài chuỗi tăng trưởng sang tháng thứ 15.
Sản lượng tiếp tục tăng đáng kể trong tháng 9, kéo dài chuỗi tăng bắt đầu từ tháng 5/2025. Động lực chủ yếu đến từ sự gia tăng của đơn hàng mới khi điều kiện thị trường trong nước cải thiện và khách hàng tăng lượng đặt hàng.
Tuy nhiên, tốc độ tăng đơn hàng mới đã chậm lại và là mức yếu nhất trong chuỗi tăng kéo dài 5 tháng. Đáng chú ý hơn, đơn hàng xuất khẩu mới giảm tháng thứ hai liên tiếp. Mức giảm lần này khá mạnh và là nhanh nhất kể từ tháng 4.
Diễn biến này cho thấy sự phục hồi của ngành sản xuất đang có độ lệch nhất định: nhu cầu trong nước tiếp tục hỗ trợ sản lượng, nhưng thị trường quốc tế chưa tạo được lực đẩy tương ứng.
Lượng công việc tồn đọng gần như không thay đổi trong tháng 9. Trong khi một số doanh nghiệp phải chịu áp lực công suất do đơn hàng mới tăng và nhân sự giảm, những doanh nghiệp khác lại có điều kiện xử lý lượng việc tồn đọng khi tốc độ tăng đơn hàng mới chậm lại.
Chi phí tăng, doanh nghiệp khó chuyển gánh nặng sang khách hàng
Một điểm đáng chú ý khác trong báo cáo PMI tháng 9 là diễn biến việc làm. Quy mô nhân sự tiếp tục giảm, đánh dấu tháng thứ hai liên tiếp, chủ yếu liên quan đến tình trạng nhân viên nghỉ việc và quá trình tái cấu trúc. Dù mức giảm chỉ ở mức nhẹ, đây vẫn là yếu tố cần lưu ý trong bối cảnh sản lượng tiếp tục tăng.
Ở chiều ngược lại, hoạt động mua hàng tăng đáng kể khi doanh nghiệp bổ sung nguyên liệu đầu vào để đáp ứng sản lượng. Tuy nhiên, tồn kho hàng đầu vào tiếp tục giảm do nguyên liệu được đưa vào sản xuất. Tồn kho thành phẩm cũng giảm mạnh, với tốc độ nhanh nhất kể từ khi khảo sát bắt đầu vào tháng 3/2011, khi các nhà sản xuất chủ động đẩy hàng tới khách hàng.
Áp lực chi phí cũng chưa hạ nhiệt. Chi phí đầu vào tiếp tục tăng đáng kể và nhanh hơn một chút so với tháng 8. Các doanh nghiệp phản ánh giá nhiên liệu, dầu và chi phí vận chuyển tăng trong bối cảnh bất ổn quốc tế.
Trong khi đó, khả năng chuyển phần chi phí tăng thêm sang người mua ngày càng hạn chế. Tốc độ tăng giá đầu ra đã chậm lại tháng thứ năm liên tiếp, xuống mức thấp nhất kể từ tháng 6/2025. Cạnh tranh mạnh khiến doanh nghiệp khó tăng giá bán để bù đắp chi phí đầu vào.
Theo ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, môi trường quốc tế đang kìm hãm tốc độ tăng trưởng của ngành sản xuất Việt Nam. Đơn hàng xuất khẩu giảm, chi phí nhiên liệu và dầu tăng cùng tình trạng vận chuyển quốc tế chậm lại đang tạo thêm trở ngại cho doanh nghiệp.
Dù vậy, triển vọng phía trước vẫn có những tín hiệu tích cực. Niềm tin kinh doanh đã tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 2, nhờ kỳ vọng điều kiện thị trường cải thiện và kế hoạch đưa sản phẩm mới ra thị trường.
PMI trên 50 điểm cho thấy khu vực sản xuất vẫn duy trì đà mở rộng. Tuy nhiên, diễn biến tháng 9 cũng cho thấy động lực tăng trưởng đang phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng giữ vững nhu cầu trong nước, mở rộng đơn hàng và kiểm soát chi phí trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động.
Nam Sơn (t/h)
