Áp lực lạm phát gia tăng từ biến động quốc tế và chi phí đầu vào
Theo kết luận tại Thông báo số 219/TB-VPCP ngày 29/4/2026 của Văn phòng Chính phủ về công tác điều hành giá, bức tranh kinh tế quý I năm 2026 cho thấy nhiều yếu tố bất định từ bên ngoài. Kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm lại trong khi rủi ro từ địa chính trị, năng lượng và tài chính gia tăng. Đặc biệt, căng thẳng tại khu vực Trung Đông đã ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến vận tải chiến lược, làm gián đoạn chuỗi cung ứng và đẩy giá dầu thế giới tăng mạnh. Điều này kéo theo chi phí logistics và sản xuất tăng cao, tạo áp lực lớn lên mặt bằng giá trong nước.
Ở trong nước, nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh trong dịp Tết Nguyên đán khiến mặt bằng giá tháng đầu năm có xu hướng đi lên. Tuy nhiên, nhờ sự chủ động của các địa phương trong việc chuẩn bị nguồn cung hàng hóa thiết yếu, thị trường cơ bản được ổn định, không xảy ra tình trạng khan hiếm hay biến động bất thường.
Dù vậy, bước sang tháng 3/2026, thị trường lại đối mặt với áp lực mới khi giá xăng dầu tăng theo xu hướng thế giới, kéo theo chi phí vận tải và sản xuất gia tăng. Diễn biến này khiến quy luật giảm giá sau Tết không còn rõ nét như các năm trước. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 1 tăng nhẹ 0,05%, tháng 2 tăng 1,14% và tháng 3 tăng 1,23%. Tính chung quý I/2026, CPI bình quân tăng 3,51% so với cùng kỳ, trong khi lạm phát cơ bản tăng 3,63%.
Đồng bộ giải pháp điều hành, bảo đảm cung cầu và minh bạch giá cả
Trước những thách thức đó, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Công tác điều hành giá được thực hiện linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường, đặc biệt là đối với các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, lương thực, thực phẩm. Việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu kết hợp với chính sách giảm thuế đã góp phần giảm áp lực tăng giá trong nước.
Một trong những điểm nhấn quan trọng là tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Các hành vi lợi dụng biến động chi phí để tăng giá bất hợp lý, đầu cơ, găm hàng đều bị yêu cầu xử lý nghiêm. Đây không chỉ là biện pháp ổn định thị trường trước mắt mà còn góp phần tạo môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.
Trong thời gian tới, dự báo kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, từ xung đột địa chính trị kéo dài đến xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng. Những yếu tố này có thể tiếp tục tác động đến giá năng lượng và nguyên liệu đầu vào, gây áp lực lên mặt bằng giá trong nước.
Để ứng phó hiệu quả, các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả thị trường, đặc biệt là các nhóm hàng thiết yếu. Doanh nghiệp phải thực hiện nghiêm quy định về kê khai, niêm yết giá, không được lợi dụng biến động chi phí để trục lợi. Đồng thời, cần chủ động điều hòa cung cầu giữa các vùng, địa phương và giữa thị trường trong nước với xuất khẩu nhằm tránh tình trạng thiếu hụt cục bộ.
Công tác dự trữ và điều tiết nguồn cung xăng dầu tiếp tục được đặt lên hàng đầu nhằm bảo đảm thị trường không bị gián đoạn. Bên cạnh đó, các lĩnh vực như nông sản, vật liệu xây dựng, bất động sản cũng được yêu cầu tăng cường quản lý để tránh hiện tượng “sốt giá” do đầu cơ.
Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí cho doanh nghiệp và người dân. Việc cắt giảm các thủ tục không cần thiết không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giúp giảm giá thành sản phẩm, từ đó hỗ trợ kiểm soát lạm phát.
Ngoài ra, việc điều chỉnh giá các dịch vụ do Nhà nước quản lý sẽ được thực hiện thận trọng, có lộ trình phù hợp và tránh gây tác động cộng hưởng lên mặt bằng giá. Mục tiêu xuyên suốt là vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế.
Với quyết tâm cao và các giải pháp đồng bộ, công tác điều hành giá năm 2026 được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
Nam Sơn
