Đây được xem là mục tiêu mang tính “cứu xu hướng” khi mức sinh tại Việt Nam đang giảm dưới ngưỡng thay thế. Việc nâng tỷ suất sinh sẽ được triển khai thông qua nhiều giải pháp đồng bộ như tăng cường truyền thông, hoàn thiện chính sách hỗ trợ sinh con và mở rộng dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản.
Không chỉ dừng ở mục tiêu số lượng, kế hoạch còn đặt ra yêu cầu trên 95% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ được cung cấp đầy đủ thông tin về kết hôn, sinh con và duy trì mức sinh thay thế. Đồng thời, 100% tỉnh, thành phải xây dựng và triển khai các chính sách hỗ trợ sinh con, nuôi con phù hợp với điều kiện thực tế.
Một điểm đáng chú ý là định hướng điều chỉnh chính sách theo hướng “nới” các quy định từng mang tính hạn chế sinh. Cụ thể, kế hoạch yêu cầu rà soát, sửa đổi hoặc bãi bỏ các quy định không còn phù hợp, đặc biệt là các tiêu chí liên quan đến giảm sinh hay sinh con thứ ba. Song song đó, Nhà nước sẽ xây dựng các cơ chế khuyến khích sinh con, nhấn mạnh vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên trong xây dựng gia đình và nuôi dạy con cái.
Về mặt thực tiễn, các địa phương được trao quyền chủ động thiết kế chính sách hỗ trợ, tùy theo điều kiện kinh tế xã hội và khả năng ngân sách. Trong đó, ưu tiên sẽ dành cho các tỉnh có mức sinh thấp và các nhóm dân tộc thiểu số rất ít người.
Dữ liệu cho thấy áp lực là không nhỏ, mức sinh toàn quốc đã giảm từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống còn 1,91 vào năm 2024 và nhích nhẹ lên 1,93 vào năm 2025, vẫn thấp hơn mức sinh thay thế. Theo thống kê, có tới 11/34 tỉnh có mức sinh dưới 2 con/phụ nữ, trong khi xu hướng giảm sinh đang lan rộng ngay cả ở những địa bàn trước đây có mức sinh cao.
Với diễn biến này, nếu không có điều chỉnh mạnh mẽ về chính sách, mục tiêu duy trì mức sinh thay thế đến năm 2030 sẽ rất khó đạt được. Vì vậy, kế hoạch mới không chỉ mang tính kỹ thuật mà thực chất là một bước chuyển trong tư duy dân số, từ kiểm soát sinh sang chủ động khuyến khích sinh, nhằm bảo đảm nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững trong dài hạn.
Hậu Thạch (t/h)
