Vừa qua, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Tây Ninh Hồ Thị Hoàng Yến cùng Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Hồng Thanh và lãnh đạo các sở, ngành đã khảo sát thực tế khu vực Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài.
Chuyến khảo sát tập trung đánh giá phương án tổng thể Dự án phát triển hạ tầng Mộc Bài đến năm 2030 – công trình được kỳ vọng tạo diện mạo mới cho một trong những cửa ngõ giao thương quan trọng nhất trên tuyến biên giới Việt Nam – Campuchia.
Áp lực từ lưu lượng xuất nhập cảnh ngày càng tăng
Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài nằm trên trục giao thông xuyên Á, giữ vai trò kết nối TP.HCM, vùng Đông Nam Bộ với Campuchia và các nước trong khu vực. Những năm gần đây, lượng người và phương tiện qua cửa khẩu liên tục tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về mở rộng không gian, nâng năng lực kiểm soát và tổ chức lại giao thông.
Theo số liệu của Bộ đội Biên phòng, tổng lưu lượng xuất nhập cảnh qua Mộc Bài tăng từ khoảng 1,289 triệu lượt năm 2015 lên hơn 2,08 triệu lượt vào năm 2025, bình quân tăng 4,91% mỗi năm. Dự báo đến năm 2030, con số này có thể đạt 2,645 triệu lượt và đến năm 2050 lên gần 6,91 triệu lượt mỗi năm.
Nếu hạ tầng không được nâng cấp kịp thời, áp lực ùn tắc tại khu vực cửa khẩu sẽ ngày càng lớn, nhất là khi cao tốc TP.HCM – Mộc Bài đi vào khai thác và lưu lượng vận tải hàng hóa trên hành lang kinh tế xuyên biên giới tiếp tục gia tăng.
Dự án phát triển hạ tầng Mộc Bài đến năm 2030 đã được UBND tỉnh phê duyệt chủ trương đầu tư từ đầu năm 2026. Các hạng mục trọng tâm gồm xây dựng tuyến giao thông nối điểm cuối cao tốc TP.HCM – Mộc Bài với cửa khẩu; cải tạo, mở rộng Trạm Kiểm soát liên hợp; chỉnh trang cảnh quan Cột mốc 171; đầu tư hệ thống thoát nước và nghiên cứu tuyến kênh lưỡng dụng dọc biên giới.
Trên cơ sở ý kiến của các sở, ngành, địa phương và lực lượng chức năng, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh đã nghiên cứu ba phương án tổng thể. Phương án thứ ba được ưu tiên do có thể tận dụng công trình hiện hữu, hạn chế di dời các cơ quan đang hoạt động và giảm ảnh hưởng đến việc thông quan trong quá trình thi công.
Theo phương án ban đầu, khoảng 1.500 m² Trạm Kiểm soát liên hợp hiện hữu sẽ được cải tạo, đồng thời xây mới khoảng 4.500 m² ở hai bên. Dự án còn tính đến tuyến đường phục vụ xe hàng hóa nhập khẩu dài khoảng 1,25 km và hệ thống kênh dài 5,41 km, với tổng vốn ước tính khoảng 1.235 tỷ đồng.
Sau quá trình rà soát, các hạng mục được tinh gọn để phù hợp khả năng cân đối vốn, rút ngắn thời gian chuẩn bị và hạn chế phát sinh thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư. Tổng mức vốn dự kiến được giữ ở mức 962,39 tỷ đồng, đúng với mức đã được phê duyệt.
Kết nối trực tiếp cao tốc, phân luồng hành khách và hàng hóa
Một trong những hạng mục giữ vai trò then chốt là tuyến đường dài khoảng 4,45 km, kết nối trực tiếp điểm cuối cao tốc TP.HCM – Mộc Bài với khu vực cửa khẩu. Quy mô và hướng tuyến cơ bản được giữ nguyên nhằm bảo đảm sự liền mạch của mạng lưới giao thông khi cao tốc đưa vào sử dụng.
Đối với Trạm Kiểm soát liên hợp, phương án điều chỉnh sẽ cải tạo khoảng 1.500 m² hiện hữu và xây mới khoảng 1.900 m² ở hai bên, đưa tổng diện tích phục vụ kiểm soát xuất nhập cảnh lên khoảng 3.400 m². Các dải mái che cũng được thu hẹp để tạo không gian thông thoáng, hài hòa hơn cho khu vực cửa ngõ quốc gia.
Tuyến đường dành cho xe hàng hóa nhập khẩu trước mắt được đầu tư khoảng 418 m theo chủ trương đã phê duyệt. Trường hợp có vốn tiết kiệm sau đấu thầu, cơ quan chức năng sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét triển khai phần còn lại, nhưng không vượt tổng mức đầu tư của dự án.
Hệ thống thoát nước được thực hiện với chiều dài khoảng 3,53 km. Riêng tuyến kênh lưỡng dụng biên giới sẽ được nghiên cứu trong một dự án riêng do Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp thực hiện, qua đó tránh chồng chéo và bảo đảm sự đồng bộ giữa yêu cầu tiêu thoát nước với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
Đoàn công tác đã kiểm tra hướng tuyến kết nối cao tốc, khu vực dành cho xe hàng hóa nhập khẩu, Cột mốc 171, Trạm Kiểm soát liên hợp, các barie và chốt kiểm soát. Hiện trạng bãi kiểm hóa, bến bãi, đất quốc phòng cùng khả năng hình thành hệ thống logistics quanh cửa khẩu cũng được xem xét kỹ.
Các ý kiến tại buổi làm việc tập trung vào việc tách luồng hành khách và hàng hóa, bố trí khu vực đón trả khách, nâng công suất làm thủ tục, kết nối bãi kiểm hóa và bảo đảm hoạt động xuất nhập cảnh không bị gián đoạn khi dự án triển khai.
Phương án sau rà soát được đánh giá vẫn đáp ứng các mục tiêu cốt lõi: giao thông thông suốt, kết nối thuận lợi với cao tốc và hệ thống logistics, tận dụng hiệu quả công trình hiện hữu, đồng thời giữ được yêu cầu về cảnh quan, đối ngoại, quốc phòng và an ninh.
Tạo nền tảng cho cửa khẩu thông minh
Không chỉ mở rộng diện tích hay xây thêm đường, dự án còn đặt mục tiêu thay đổi phương thức vận hành tại Mộc Bài. Hạ tầng mới sẽ được chuẩn bị để từng bước tích hợp các nền tảng số, hỗ trợ kiểm soát người và phương tiện, quản lý hàng hóa, chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng và rút ngắn thời gian làm thủ tục.
Theo định hướng này, luồng hành khách và hàng hóa sẽ được tổ chức riêng biệt; các khu vực kiểm soát, bãi đỗ, bãi kiểm hóa và kho ngoại quan được kết nối thành một chuỗi vận hành thống nhất. Đây là bước chuẩn bị cần thiết để Mộc Bài tiến tới mô hình cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh theo lộ trình.
Kết luận chuyến khảo sát, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Hồ Thị Hoàng Yến xác định: Dự án phát triển hạ tầng Mộc Bài có ý nghĩa đặc biệt đối với tăng trưởng kinh tế - xã hội của Tây Ninh. Công trình không chỉ phục vụ nhu cầu đến năm 2030 mà còn phải phù hợp tầm nhìn đến năm 2045 theo quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy yêu cầu UBND tỉnh tiếp tục chỉ đạo Ban Quản lý Khu kinh tế cùng các cơ quan liên quan hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi, hồ sơ quy hoạch và thủ tục đầu tư. Phương án cuối cùng phải bảo đảm chất lượng tổ chức không gian, công năng, kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật; vừa hiện đại, hiệu quả, vừa đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Lãnh đạo tỉnh cũng lưu ý việc nghiên cứu đồng bộ hệ thống kênh lưỡng dụng, kho ngoại quan, chợ đường biên, bãi đỗ xe và mạng lưới giao thông trong khu vực. Các hạng mục cần được tính toán như một chỉnh thể, tránh đầu tư manh mún và bảo đảm khả năng kết nối lâu dài.
L.T (t/h)
