Chất lượng nguồn thu cải thiện, tạo nền tảng cho ngân sách
Nếu chỉ nhìn vào con số thu ngân sách đạt hơn 1,833 triệu tỷ đồng, tăng 15,9% so với cùng kỳ năm trước, có thể thấy ngân sách đang có một năm thuận lợi. Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn là chất lượng của nguồn thu đang có sự cải thiện rõ nét.
Trong suốt 7 tháng đầu năm, Nhà nước vẫn triển khai hàng loạt chính sách miễn, giảm và gia hạn thuế, phí để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Tổng quy mô các chính sách này ước khoảng 173.600 tỷ đồng, trong đó hơn 131.600 tỷ đồng được miễn, giảm và khoảng 42.000 tỷ đồng được gia hạn.
Điều đó đồng nghĩa, mức tăng thu ngân sách không đến từ việc mở rộng nghĩa vụ thuế hay tăng gánh nặng cho doanh nghiệp, mà chủ yếu phản ánh sự phục hồi của hoạt động sản xuất, kinh doanh và hiệu quả của công tác quản lý thu.
Động lực lớn nhất tiếp tục đến từ thu nội địa với quy mô khoảng 1.585.400 tỷ đồng, chiếm phần lớn tổng thu ngân sách và tăng gần 16% so với cùng kỳ. Đặc biệt, nguồn thu từ ba khu vực kinh tế chủ lực gồm doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp FDI và khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đều tăng trưởng tích cực.
Trong đó, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh tiếp tục trở thành điểm sáng khi đạt hơn 85% dự toán năm và tăng hơn 44% so với cùng kỳ. Kết quả này phản ánh khu vực doanh nghiệp trong nước đang dần lấy lại đà tăng trưởng và đóng góp ngày càng lớn vào nguồn thu ngân sách.
Bên cạnh đó, thu từ dầu thô vượt 84% dự toán nhờ giá dầu thế giới duy trì ở mức cao hơn kế hoạch xây dựng ngân sách. Thu từ hoạt động xuất nhập khẩu cũng tăng trưởng khá nhờ kim ngạch hàng hóa chịu thuế tiếp tục mở rộng.
Đáng chú ý, kết quả tích cực không chỉ diễn ra ở một vài địa phương mà khá đồng đều trên phạm vi cả nước khi có 32 trong tổng số 34 địa phương ghi nhận thu ngân sách tăng so với cùng kỳ, trong đó 12 địa phương đã hoàn thành trên 70% dự toán năm chỉ sau 7 tháng.
Những con số này cho thấy nền tảng nguồn thu đang được mở rộng theo hướng bền vững hơn, thay vì phụ thuộc vào các khoản thu mang tính thời điểm.
Dư địa tài khóa rộng hơn cho mục tiêu tăng trưởng
Nguồn thu tích cực đã tạo điều kiện để ngân sách nhà nước tiếp tục thực hiện vai trò hỗ trợ tăng trưởng mà không làm ảnh hưởng đến các cân đối lớn.
Trong 7 tháng đầu năm, tổng chi ngân sách ước đạt hơn 1.364.300 tỷ đồng, tăng 7,7% so với cùng kỳ. Cơ cấu chi tiếp tục ưu tiên cho đầu tư phát triển, an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh cũng như các nhiệm vụ cấp bách về phòng, chống thiên tai, dịch bệnh.
Một trong những điểm đáng chú ý là tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục được cải thiện, đạt khoảng 41,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn khoảng 3 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước.
Đầu tư công được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng năm 2026. Vì vậy, việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa tới khu vực tư nhân, kích thích đầu tư và tiêu dùng.
Để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, Bộ Tài chính đã triển khai cơ chế đánh giá kết quả giải ngân của các bộ, ngành và địa phương, đồng thời chủ động điều chuyển vốn từ các dự án chậm sang những dự án có khả năng giải ngân tốt hơn.
Ở góc độ điều hành tài khóa, kết quả thu ngân sách tích cực cũng giúp Chính phủ có thêm dư địa tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp mà vẫn bảo đảm an toàn tài chính quốc gia. Việc phát hành gần 194.600 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ với kỳ hạn bình quân 9,3 năm và lãi suất khoảng 4,12%/năm cũng góp phần duy trì nguồn vốn cho đầu tư phát triển trong khi vẫn kiểm soát chi phí vay nợ.
Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đối mặt với nhiều biến động từ bên ngoài, dư địa tài khóa trở thành một lợi thế quan trọng của Việt Nam. Khi nguồn thu được duy trì ổn định, Chính phủ có thêm không gian để vừa hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư, vừa bảo đảm các nhiệm vụ chi thiết yếu mà không tạo áp lực lớn lên cân đối ngân sách.
Không chỉ mang ý nghĩa hoàn thành tiến độ thu, kết quả ngân sách 7 tháng đầu năm còn cho thấy sức chống chịu của nền kinh tế đang được cải thiện. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để chính sách tài khóa tiếp tục phát huy vai trò "bệ đỡ" cho tăng trưởng trong những tháng cuối năm và tạo dư địa cho các mục tiêu phát triển trong giai đoạn tiếp theo.
Minh Thành (t/h)
