Đặc sản phơi trần giữa khói bụi
Đền Chầu Năm Suối Lân (tọa lạc tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn) từ lâu đã trở thành một điểm đến tâm linh tín ngưỡng quen thuộc của đông đảo du khách thập phương. Nhờ vị trí địa lý giao thông thuận lợi, nằm ngay trên trục Quốc lộ 1A, địa danh này thường được lựa chọn là điểm dừng chân cuối cùng trong các chuyến hành hương đầu xuân. Kéo theo lượng khách du lịch đổ về tấp nập là sự phát triển nhanh chóng của các dịch vụ thương mại tại chỗ, đặc biệt là các gian hàng kinh doanh đặc sản địa phương nổi tiếng như vịt quay, lợn quay và lạp xưởng.
Tuy nhiên, đằng sau sự sầm uất và nhộn nhịp của hoạt động giao thương, khu vực này đang bộc lộ rất nhiều bất cập liên quan đến công tác quản lý chất lượng hàng hóa và bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Chỉ tính riêng trên đoạn đường dài vài chục mét dẫn từ trục đường chính vào cổng đền, phóng viên ghi nhận có đến hơn chục cơ sở kinh doanh vịt quay hoạt động liên tục.
Theo quan sát thực tế, hàng loạt con vịt quay thành phẩm mang màu sắc vàng rụm được các chủ cơ sở bày bán ngay trên các mặt bàn tạm bợ sát mép đường, dọc lối đi vào Đền. Đa phần số thực phẩm đã qua chế biến chín này hoàn toàn không được che đậy bằng màn chụp, không được đặt trong hệ thống tủ kính chuyên dụng để ngăn chặn bụi bẩn từ phương tiện giao thông hay ngăn sự xâm nhập của các loại côn trùng. Việc trưng bày thực phẩm chín một cách lộ liễu giữa môi trường khói bụi thể hiện việc chưa chấp hành các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Sự tùy tiện và thiếu ý thức về vệ sinh dịch tễ không chỉ dừng lại ở khâu trưng bày mà còn thể hiện rõ trong quá trình tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm của người bán hàng. Ngay tại thời điểm phóng viên có mặt, chủ một cửa hàng đã thản nhiên sử dụng một chiếc giẻ cáu bẩn làm vật lót tay để cầm trực tiếp vào những con vịt quay vừa được đưa ra khỏi lò nướng. Hành động này diễn ra trước sự chứng kiến của nhiều khách hàng, không tuân thủ các tiêu chuẩn cơ bản về bảo đảm an toàn cho sức khỏe người sử dụng. Mặc dù quy trình chế biến bộc lộ nhiều rủi ro hiện hữu, nhưng do nhu cầu mua sắm lớn mang tính thời vụ, các cơ sở này vẫn tiêu thụ hàng trăm con vịt mỗi ngày. Khách hàng thậm chí phải đặt cọc tiền trước mới có thể mua được hàng vào những khung giờ cao điểm.
Nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ khâu sơ chế và bảo quản nguyên liệu
Không chỉ lỏng lẻo trong khâu trưng bày thành phẩm, quá trình sơ chế nguyên liệu tại đây cũng tiềm ẩn vô số nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm.
Ngay tại khu vực chân cầu sông Hóa, sát mép đường giao thông với mật độ phương tiện vận tải qua lại dày đặc, một cơ sở chế biến hàng chục con vịt tươi sống vừa qua công đoạn giết mổ. Toàn bộ số gia cầm này được tẩm ướp bằng một loại dung dịch phẩm màu vàng ruộm. Sau khi tẩm ướp, hàng chục con vịt được xếp chồng chất bên trong các thùng xốp chờ đưa vào lò nướng.
Đáng chú ý và lo ngại nhất là vị trí khu vực sơ chế và đặt lò nướng nằm ngay sát miệng rãnh cống thoát nước thải. Môi trường xung quanh khu vực này vương vãi rác thải, tạo điều kiện lý tưởng cho các loại vi khuẩn có hại sinh sôi và lây nhiễm chéo vào thực phẩm.
Bên cạnh đó, từng dàn lạp xưởng tươi cũng được phơi trên các giàn giáo ngay sát mặt đường Quốc lộ 1A, hoàn toàn phơi trần và trực tiếp hấp thụ lượng khói, bụi khổng lồ từ các phương tiện giao thông xả ra mỗi ngày.
Những hình ảnh thực tế được ghi nhận tại khu vực đền Chầu Năm Suối Lân cho thấy các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống tại đây đang vi phạm các quy định của Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12.
Cụ thể, việc sơ chế thực phẩm cạnh cống nước thải và phơi lạp xưởng, trưng bày vịt quay sát mặt đường khói bụi đã vi phạm trực tiếp các khoản thuộc Điều 20 và Điều 22 của Luật này. Theo đó, pháp luật bắt buộc các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ phải có khoảng cách an toàn đối với nguồn gây ô nhiễm, phải có thiết bị chuyên dụng ngăn ngừa tác động xấu của môi trường, bụi bẩn và côn trùng. Đồng thời, đối với mặt hàng thực phẩm chế biến sẵn có thể ăn ngay và thức ăn đường phố, Điều 31 và Điều 32 quy định rõ cơ sở kinh doanh bắt buộc phải có dụng cụ che chắn; thức ăn phải được bày bán trên bàn, giá, kệ bảo đảm vệ sinh, cùng với đó là yêu cầu nghiêm ngặt về việc sử dụng nguồn nguyên liệu, hóa chất phụ gia có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.
Trao đổi về vấn đề quản lý thị trường thực phẩm tại các điểm di tích, lễ hội trong bối cảnh hiện nay, ông Nguyễn Đăng Sinh, Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam, đưa ra nhận định mang tính cảnh báo: "Khu vực lễ hội thường là môi trường dễ phát sinh các vi phạm về an toàn thực phẩm do nhu cầu tiêu thụ tăng đột biến mang tính thời vụ. Việc buông lỏng kiểm soát tại các khu vực này không chỉ đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng mà còn làm tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh và uy tín của các đặc sản địa phương. Các cơ quan chức năng cần thiết lập cơ chế giám sát đặc biệt, kiên quyết xử lý và loại bỏ những cơ sở kinh doanh vi phạm để bảo đảm tính minh bạch cho thị trường".
Thực trạng đáng báo động về vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm tại khu vực đền Chầu Năm Suối Lân đang đặt ra một câu hỏi về vai trò giám sát, năng lực quản lý địa bàn của các cơ quan chức năng địa phương. Việc để một môi trường kinh doanh thực phẩm không bảo đảm các tiêu chuẩn vệ sinh dịch tễ tồn tại công khai, kéo dài trong suốt thời gian qua không chỉ gây bức xúc trong dư luận, xâm phạm quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng mà còn làm suy giảm nghiêm trọng giá trị văn hóa, du lịch của tỉnh Lạng Sơn.
Đã đến lúc chính quyền địa phương, đặc biệt là sự phối hợp đồng bộ của lực lượng Quản lý thị trường, cơ quan Y tế dự phòng và cơ quan Thuế, cần khẩn trương vào cuộc thanh tra, kiểm tra toàn diện hoạt động của các cơ sở kinh doanh tại khu vực đền. Trọng tâm của công tác kiểm tra cần hướng tới tính pháp lý của hồ sơ hoạt động như: Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, hồ sơ đăng ký thuế; việc chấp hành các quy định pháp luật thông qua Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc Bản cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm. Đồng thời, lực lượng chức năng cần truy xuất triệt để nguồn gốc nguyên liệu đầu vào và các loại hóa chất, phụ gia thực phẩm đang được sử dụng. Qua đó, kiên quyết xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm theo đúng quy định của pháp luật nhằm bảo vệ tuyệt đối sức khỏe cộng đồng và trả lại môi trường kinh doanh lành mạnh, an toàn, văn minh cho du khách.
T.A
