Trước thực tế đó, UBND TP. HCM đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm trong dịp Tết.
Phó Chủ tịch UBND TP. HCM Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh, an toàn thực phẩm không chỉ là vấn đề chuyên môn của ngành y tế hay ngành nông nghiệp, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, gắn trực tiếp với sức khỏe và niềm tin của người dân. Việc kiểm soát thực phẩm trong dịp Tết phải được thực hiện nghiêm túc, liên tục, không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý hoặc làm theo phong trào.
Theo lãnh đạo TP. HCM, Tết là thời điểm nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tăng đột biến, trong khi hoạt động sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ cũng gia tăng. Nếu không kiểm soát tốt từ sớm, nguy cơ mất an toàn thực phẩm sẽ rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và hình ảnh môi trường tiêu dùng của thành phố.
Kiểm soát từ nguồn cung, không để “lọt” thực phẩm bẩn
Thực hiện chỉ đạo của UBND TP. HCM, các lực lượng chức năng đã tập trung kiểm soát chặt chẽ nguồn cung thực phẩm, đặc biệt là các sản phẩm có nguồn gốc động vật. Các chốt kiểm tra tại cửa ngõ thành phố, các tuyến giao thông trọng điểm được tăng cường nhằm phát hiện, ngăn chặn kịp thời việc vận chuyển động vật, sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc, chưa qua kiểm dịch vào địa bàn.
Cùng với đó, các chợ đầu mối, cơ sở giết mổ, kho bảo quản thực phẩm đông lạnh và các điểm tập kết hàng hóa được đưa vào diện kiểm tra trọng điểm. Theo UBND TP. HCM, quan điểm xuyên suốt là phải kiểm soát chặt từ “đầu vào”, không để thực phẩm không bảo đảm an toàn có cơ hội lưu thông trên thị trường, nhất là trong dịp Tết khi sức mua tăng cao.
Phó Chủ tịch UBND TP. HCM Bùi Minh Thạnh yêu cầu các đơn vị chức năng không chỉ kiểm tra hình thức, giấy tờ mà phải đi sâu vào điều kiện vệ sinh, quy trình giết mổ, bảo quản và vận chuyển thực phẩm. Các trường hợp vi phạm phải bị xử lý nghiêm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, nhằm tạo tính răn đe và lập lại trật tự trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
Thực tế cho thấy, nhiều nguy cơ mất an toàn thực phẩm xuất phát từ các khâu trung gian, nơi việc bảo quản không đúng quy định hoặc cố tình vi phạm để giảm chi phí. Do đó, việc kiểm soát chặt các khâu này được xem là giải pháp then chốt để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm trong dịp Tết.
Bên cạnh nguồn cung, công tác kiểm tra tại các cơ sở kinh doanh ăn uống, bếp ăn tập thể, hàng quán phục vụ Tết cũng được tăng cường. Đây là những nơi phục vụ trực tiếp số lượng lớn người dân, nếu xảy ra vi phạm sẽ gây hậu quả nghiêm trọng. Lãnh đạo thành phố yêu cầu các địa phương chủ động rà soát, không để tồn tại các cơ sở hoạt động không phép, không đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Chuyển từ “hậu kiểm” sang phòng ngừa chủ động
Từ thực tiễn quản lý, TP. HCM xác định rằng, chỉ dựa vào kiểm tra và xử phạt là chưa đủ để giải quyết căn cơ vấn đề an toàn thực phẩm. The bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP. HCM, thời gian qua thành phố đã từng bước thay đổi cách tiếp cận, không chỉ tập trung vào hậu kiểm mà hướng đến phòng ngừa ngay từ đầu.
Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP. HCM cho biết, an toàn thực phẩm cần được quản lý theo chuỗi, từ khâu sản xuất, chế biến, vận chuyển đến tiêu dùng. Nếu chỉ chờ đến khi xảy ra vi phạm mới xử lý thì chi phí xã hội rất lớn, trong khi nguy cơ đối với sức khỏe người dân đã hiện hữu. Vì vậy, việc hướng dẫn, hỗ trợ các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực hiện đúng quy định ngay từ đầu được xem là giải pháp bền vững.
“Bên cạnh các đợt kiểm tra cao điểm, thành phố chú trọng công tác tuyên truyền, tập huấn, giúp tiểu thương và doanh nghiệp hiểu rõ trách nhiệm của mình trong việc bảo đảm an toàn thực phẩm. Khi người kinh doanh nhận thức đầy đủ và tự giác tuân thủ, hiệu quả quản lý sẽ cao hơn nhiều so với việc chỉ trông chờ vào xử phạt”, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP. HCM thông tin.
Bà Phạm Khánh Phong Lan cũng nhấn mạnh, phòng ngừa không có nghĩa là buông lỏng kiểm tra, mà là kết hợp hài hòa giữa giám sát, nhắc nhở và xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm. Những cơ sở tái phạm nhiều lần hoặc vi phạm nghiêm trọng vẫn sẽ bị xử lý mạnh tay, thậm chí đình chỉ hoạt động để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Cùng với đó, việc tăng cường truy xuất nguồn gốc thực phẩm được xem là hướng đi quan trọng. Khi mỗi sản phẩm lưu thông trên thị trường đều có thể xác định rõ nguồn gốc, trách nhiệm của từng khâu trong chuỗi thực phẩm sẽ được làm rõ, góp phần hạn chế gian lận và nâng cao niềm tin của người tiêu dùng.
Ở góc độ người dân, lãnh đạo thành phố và ngành chức năng đều khuyến cáo người tiêu dùng cần nâng cao ý thức trong lựa chọn thực phẩm dịp Tết, ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát về chất lượng. Sự cẩn trọng của người tiêu dùng không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe bản thân mà còn góp phần tạo áp lực tích cực, buộc các cơ sở kinh doanh phải tuân thủ quy định nếu muốn tồn tại lâu dài.
Có thể thấy, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm dịp Tết tại TP. HCM đang được triển khai theo hướng ngày càng chặt chẽ và bài bản hơn. Từ sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo thành phố đến việc thay đổi cách tiếp cận của ngành chức năng, mục tiêu không chỉ là “ăn Tết an toàn” trước mắt mà còn xây dựng nền tảng quản lý an toàn thực phẩm bền vững, lâu dài cho một đô thị đặc biệt như TP. HCM.
Hoàng Bách
