Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương), đối với những nhóm dễ bị tổn thương, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, các rào cản về mặt ngôn ngữ, điều kiện tiếp cận thông tin, kỹ năng số cùng đặc thù địa bàn cư trú vùng cao đang khiến họ đối mặt với nhiều nguy cơ bị xâm hại lợi ích hơn trong các giao dịch trên không gian mạng. Thực tiễn này đòi hỏi cơ quan quản lý phải thiết lập và thắt chặt các cơ chế bảo vệ chuyên biệt.
Việc bảo đảm quyền và lợi ích cho nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương là chủ trương xuyên suốt, được cụ thể hóa trong Chỉ thị số 30-CT/TW của Ban Bí thư, Kết luận số 207-KL/TW, Nghị quyết số 87/NQ-CP của Chính phủ và Quyết định số 239/QĐ-BCT của Bộ Công Thương phê duyệt Chương trình quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030. Các văn bản chiến lược này đều nhấn mạnh ưu tiên bảo vệ nhóm yếu thế, hoàn thiện chính sách để người dân thực thi đầy đủ quyền lực tiêu dùng theo quy định.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 đã định biên người dân tộc thiểu số là một trong bảy nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương được áp dụng cơ chế bảo vệ đặc thù. Nhóm đối tượng này được pháp luật tạo điều kiện thuận lợi tối đa khi tiếp cận thông tin, tiếp nhận và hỗ trợ xử lý các yêu cầu bảo vệ quyền lợi. Đồng thời, luật nghiêm cấm các hành vi lợi dụng hạn chế về ngôn ngữ, phong tục, tập quán hoặc các điều kiện khách quan khác của đồng bào để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp.
Để hiện thực hóa các chính sách trên, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã triển khai đồng bộ hệ thống giải pháp kỹ thuật, nổi bật là việc vận hành Tổng đài tư vấn và hỗ trợ người tiêu dùng 1800.6838 cùng các kênh tiếp nhận trực tuyến. Đến nay, cơ quan này đã hoàn tất việc kết nối và liên thông dữ liệu giữa hệ thống Tổng đài với cơ quan quản lý nhà nước tại 34 tỉnh, thành phố. Mạng lưới hỗ trợ liên thông diện rộng này giúp người dân tại các khu vực vùng sâu, vùng xa dễ dàng tiếp cận các kênh tư vấn và đẩy nhanh tiến độ giải quyết các vụ việc khiếu nại. Hiện tại, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 cũng đang được nghiên cứu đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều khoản nhằm tiếp tục kiên cố hóa các quy định bảo vệ nhóm yếu thế.
Nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật đối với người dân tộc thiểu số trong môi trường tiêu dùng số, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia xác định cần thực hiện tổng hòa các giải pháp kỹ thuật và xã hội:
Cải tiến phương thức truyền thông, thay đổi căn bản công tác tuyên truyền theo hướng ngắn gọn, trực quan và dễ hiểu, phù hợp với đặc thù văn hóa vùng miền. Cơ quan quản lý sẽ tăng cường sản xuất các sản phẩm truyền thông số như infographic, video, hình ảnh minh họa; đồng thời phát huy vai trò của hệ thống truyền thanh cơ sở, già làng, trưởng bản, người có uy tín và nghiên cứu ứng dụng trực tiếp ngôn ngữ của đồng bào dân tộc thiểu số trong công tác phổ biến luật.
Thắt chặt cơ chế phối hợp liên ngành: Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia với các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức xã hội trong công tác thanh tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trên môi trường số, đặc biệt là các thủ đạo trục lợi nhắm vào các nhóm dễ bị tổn thương.
Bên cạnh vai trò điều tiết của cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp vận hành trên môi trường số bắt buộc phải nâng cao trách nhiệm giải trình và đạo đức kinh doanh. Các đơn vị phân phối hàng hóa, dịch vụ có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, chính xác và minh bạch các thông tin về sản phẩm, điều kiện giao dịch, biểu giá, phương thức thanh toán, chính sách bảo hành và cơ chế tiếp nhận khiếu nại. Ngoài ra, trong quá trình thiết kế giao diện ứng dụng và xây dựng quy trình hỗ trợ khách hàng, doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu các đặc điểm về ngôn ngữ cũng như năng lực tiếp cận công nghệ của đồng bào dân tộc thiểu số, giúp người tiêu dùng hiểu rõ và thực hiện trọn vẹn quyền lợi chính đáng của mình.
Tâm An(t/h)
