Cá linh non - món ngon mùa nước nổi
Hàng năm, vào khoảng tháng 7 âm lịch, nước lũ từ thượng nguồn sông Mekong bắt đầu đổ về Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Đó cũng là lúc cá linh từ Biển Hồ theo dòng nước lũ về các tỉnh đầu nguồn ĐBSCL như: An Giang, Đồng Tháp… Ngư dân nơi đây đua nhau đặt dớn, đặt đó, kéo lưới… bắt cá linh. Cá linh đầu mùa lũ chỉ bằng ngón tay út mà mọi người thường gọi là cá linh non. Cá linh đầu mùa giá rất đắt, đến 200.000-300.000 đồng/kg. Dù giá cá cao như vậy nhưng nhiều người vẫn tìm mua. Bởi hầu như ai cũng cho rằng cá linh non ăn rất ngon và bổ dưõng.
Theo đoàn du khách đến tỉnh Đồng Tháp, được Nhà hàng khách sạn Sông Trà chiêu đãi đặc sản mùa nước nổi cá linh non chiên bột, lẩu cá linh non nấu chua với bông điên điển, bông súng-những thứ rau đồng mùa nước nổi, ai ăn cũng khen ngon. Bởi cá linh non xương thịt mềm, béo, khi chiên bột vừa có độ giòn của bột vừa béo ngọt của thịt cá, ăn thật ngon. Hấp dẫn hơn là món cá linh non nấu lẩu chua ăn với bún. Nước lẩu là nấu bằng me non có độ chua vừa phải, thêm cùng ngò gai, rau ngò om, quế…tạo thành hương vị độc đáo.
Cá linh non được làm sạch, sắp đầy đĩa, cùng bông điên điển vàng tươi, thêm đĩa bông súng trông thật bắt mắt. Khi nước lẩu sôi, để cá linh non vào, rồi nhúng bông điên điển, bông súng. Thịt cá mềm mại ăn cùng với bông điên điển, bông súng giòn giòn thì khó gì sánh bằng, như Nhà văn Dạ Ngân đã miêu tả trong “Con cá linh diệu kỳ”: “Cá linh nấu chua với bông điên điển thì ngây ngất ngon, không gì sánh được với nó”. Không chỉ có cá linh nấu chua với bông điên điển ngon mà món cá linh non kho me non cũng là món khoái khẩu, đưa cơm: “Cá linh non kho mẳn (kho lạt) với me trái và ớt xanh bảo đảm ăn chừng năm chén cơm vẫn còn thòm thèm”, Nhà văn Dạ Ngân đã viết như vậy.
Bây giờ, cá linh không còn nhiều và không còn là món ăn dân dã như trước nữa mà đã trở thành đặc sản mùa nước nổi, được cư dân ĐBSCL chế biến thành nhiều món ngon như cá linh nấu chua điển điển hay bông súng, cá linh kho lạt dầm me non, cá linh non nhúng giấm, cá linh non chiên bột, cá linh kho mía, chả cá linh, mắm cá linh, nước mắm cá linh và cả cá linh đóng hộp… Món nào cũng ngon nhưng những ai đã từng ăn món ăn cá linh chế biến truyền thống cùng những rau đồng nội thì hoài niệm mãi.
Một Việt kiều sau nhiều năm xa cách quê hương nhưng vẫn nhớ mãi món cá linh kho mía quê nhà. Ông kể rằng, đứa con gái ông rất mê món cá linh kho mía của bà nội nhưng ở hải ngoại không có. Đến khi đi du lịch Thái Lan, thấy có món cá linh đóng hộp, ông mua về cho con gái. Ăn xong, con gái ông bảo: “Không thể nào ngon bằng món cá linh kho mía của nội ở quê nhà”.
Cách đây hơn chục năm trước, mỗi lần Liên hoan văn hoá mùa nước nổi búng Bình Thiên (An Phú, tỉnh An Giang), món ăn chính phục vụ cho du khách vẫn là “cây nhà lá vườn” nhưng đó là các món đặc sản mùa nước nổi và hiển nhiên không thể thiếu món cá linh non. Thuyền bồng bềnh trên nước lũ, du khách thưởng thức cá linh non chiên giòn, cá linh non kho lạt với me non, ăn kèm với bông điên điển, bông súng… lai rai cùng xị đế, du khách ra về mà còn vấn vương.
Nhiều sản vật dân dã mùa nước nổi
Mùa nước nổi, các cánh đồng ngập nước trắng xóa. Ngư dân sông nước miền Tây tha hồ giăng lưới, bủa câu bắt cá, tôm. Du khách được bơi xuồng, chèo ghe trải nghiệm cánh đồng nước nổi, tham quan, khám phá nghề “hạ bạc” - câu lưới của ngư dân vùng lũ ĐBSCL. Nhưng hấp dẫn hơn là du khách được thưởng thức những sản vật đồng quê mùa nước nổi khó nơi nào sánh được.
Du khách muốn ăn tôm càng xanh thì các nhà hàng ven sông Tiền, sông Hậu đều có. Tôm càng xanh hấp nước dừa, hấp bia hay nướng, hoặc kho tàu đều ngon. Do mùa nước nổi, các thảm thực vật phát triển tươi tốt, tôm đủ mồi ăn nên thịt tôm mùa nước nổi cũng ngon hơn.
Mùa nước nổi cũng là mùa cá. Cá sặt, cá rô, cá lóc… đều có và béo, ngọt thịt. Nhất là cá rô đồng, mùa lũ nước dâng cao, cá rô đồng nhanh lớn, ăn lúa, con nào cũng mập. Mùa này cũng là mùa bông súng, bông điên điển. Cá rô đồng nấu canh chua trái giác bông súng hay nấu canh chua bông điên điền đều ngon. Cá rô “mề” kho tộ hay nướng chấm nước mắm gừng thịt cũng hết ý. Nhưng người sành ăn thì cho rằng cá rô “mề” nướng vẫn hấp dẫn hơn, cá nướng mỡ cháy xèo xèo, thơm nức mũi cầm lòng không đậu. Cá rô nướng thịt ngọt, thơm, béo chấm nước mắm gừng, chua, cay, ngọt thì không thể chê được…
Nhiều du khách thích về Đồng Tháp Mười mùa nước nổi. Đây là mùa sinh sản của chim, cò tụ hợp đông đúc. Mùa bông sen trên đồng thi nhau khoe sắc thắm. Hấp dẫn hơn là thưởng thức món cá lóc nướng trui cuộn lá sen non. Gắp miếng cá lóc nướng trui thơm phức cuộn lá sen non cùng các loại rau thơm chấm nước mắm chua hay nước nắm me với hương vị ngon ngọt của thịt cá, vị chát của lá sen non, mùi thơm của rau đồng nội, chấm nước mắm me thì thật ngon.
Mùa nước nổi không chỉ có cá, tôm mà ốc, cua… cũng đầy đồng. Du khách đến Khu du lịch sinh thái Gáo Giồng (Đồng Tháp) không chỉ được thưởng thức cá lóc nướng trui cuộn lá sen, đặc sản mắm cá lóc chiên ăn với chuối chát, cà tím, rau thơm mà còn thưởng thức đặc sản gạch cua đồng ăn với bánh đa, độc đáo hơn là lẩu cua đồng nấu lá kiềm-loại rau rừng thiên nhiên, vừa lạ vị vừa ngon…
Du khách có dịp về miền Tây mùa nước nổi, bơi xuồng, chèo ghe tham quan, trải nghiệm, khám phá những cánh đồng mênh mông nước, bông điên điển nở vàng, bông súng nở trắng đồng, hương sen thơm ngát… cùng thưởng thức những đặc sản dân dã vùng đất phương Nam sẽ cảm nhận được nhiều điều thú vị mùa nước nổi miền Tây.
Huỳnh Biển
