Theo các tổ chức phân tích thị trường, giá ure – một trong những loại phân bón thiết yếu đối với sản xuất nông nghiệp – đã tăng khoảng 13% trong thời gian gần đây, lên mức khoảng 550 USD mỗi tấn. Sự tăng giá này phản ánh lo ngại của thị trường trước nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên liệu và năng lượng nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục kéo dài.
Tại Việt Nam, những biến động của thị trường quốc tế cũng nhanh chóng tác động đến tâm lý thị trường. Nhóm cổ phiếu ngành phân bón trên thị trường chứng khoán đã ghi nhận mức tăng đáng kể trong thời gian qua, phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư về triển vọng kinh doanh của các doanh nghiệp sản xuất trong nước khi giá phân bón tăng.
Trước đó, năm 2025 được xem là năm tăng trưởng tích cực của thị trường phân bón Việt Nam. Tổng lượng phân bón nhập khẩu đạt khoảng 6,19 triệu tấn với giá trị hơn 2,19 tỷ USD. Trong cơ cấu nguồn cung, Trung Quốc tiếp tục là đối tác lớn nhất, chiếm hơn 48% tổng lượng và kim ngạch nhập khẩu.
Tuy nhiên, bước sang năm 2026, tình hình thị trường có nhiều biến động. Số liệu cho thấy lượng phân bón nhập khẩu trong những tháng đầu năm đã giảm đáng kể cả về khối lượng lẫn giá trị. Sự sụt giảm này một phần xuất phát từ những thay đổi trong nguồn cung toàn cầu cũng như các yếu tố địa chính trị đang tác động đến hoạt động vận tải và thương mại quốc tế.
Theo Hiệp hội Phân bón Việt Nam, một trong những rủi ro đáng chú ý hiện nay là tình hình tại eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải chiến lược, nơi vận chuyển khoảng 31% tổng lượng dầu thô bằng đường biển của thế giới. Nếu hoạt động vận tải tại khu vực này bị gián đoạn, giá năng lượng và nguyên liệu đầu vào cho sản xuất phân bón có thể tăng mạnh, kéo theo biến động lớn trên thị trường.
Giá dầu và khí tự nhiên tăng cao cũng được xem là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất phân bón. Đối với các doanh nghiệp trong nước, việc chủ động nguồn nguyên liệu trong nước đang trở thành lợi thế quan trọng để giảm áp lực chi phí và duy trì ổn định sản xuất.
Một số doanh nghiệp lớn trong ngành như Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí – CTCP (PVFCCo) hay Tổng Công ty cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) hiện đang tận dụng nguồn khí trong nước để bảo đảm hoạt động sản xuất ổn định. Nhờ đó, nguồn cung các sản phẩm chủ lực như ure và NPK vẫn được duy trì, góp phần ổn định thị trường nội địa.
Tuy vậy, đối với một số loại phân bón khác như SA hoặc kali, Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần có chiến lược dự phòng phù hợp nhằm hạn chế rủi ro từ biến động thị trường quốc tế.
Trước những diễn biến khó lường, các doanh nghiệp phân bón trong nước đã chủ động xây dựng kịch bản ứng phó nhằm bảo đảm nguồn cung cho sản xuất nông nghiệp. Đại diện Tổng Công ty cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau cho biết doanh nghiệp đang duy trì hoạt động sản xuất ổn định tại các nhà máy, đồng thời chuẩn bị nguồn hàng nhập khẩu từ sớm để đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Theo doanh nghiệp này, việc chủ động kế hoạch nhập khẩu ngay từ cuối năm 2025 đã giúp bảo đảm nguồn cung phân bón phục vụ cho vụ Đông Xuân và chuẩn bị cho vụ Hè Thu 2026. Điều này góp phần hạn chế nguy cơ thiếu hụt nguồn hàng và tránh tình trạng tăng giá đột biến trên thị trường.
Các chuyên gia nhận định rằng trong bối cảnh thị trường toàn cầu nhiều biến động, việc theo dõi sát diễn biến quốc tế, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao năng lực sản xuất trong nước sẽ là những yếu tố quan trọng giúp Việt Nam ổn định thị trường phân bón, qua đó bảo đảm sản xuất nông nghiệp và an ninh lương thực trong thời gian tới.
Nam Sơn (t/h)
