LTS: Chứng nhận hợp quy, mang dấu hợp quy (CR) là yêu cầu pháp lý bắt buộc đối với nhiều loại hàng hóa, nhằm đảm bảo sản phẩm tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Đây là phương thức đánh giá chất lượng sản phẩm trước khi lưu thông trên thị trường, giúp bảo vệ an toàn cho người tiêu dùng, môi trường và lợi ích quốc gia.
Việc có giấy chứng nhận hợp quy và dán tem CR trên sản phẩm là minh chứng cho chất lượng sản phẩm, đồng thời nâng cao uy tín cho doanh nghiệp trên thị trường.
Tuy nhiên, ghi nhận thực tế hiện nay, một số doanh nghiệp bỏ qua bước kiểm tra nhà nước hoặc đã kiểm tra nhà nước về chất lượng và độ an toàn của sản phẩm nhưng không dán tem CR lên bao bì theo quy định, việc này đang dấy lên những lo ngại của người tiêu dùng liên quan đến chất lượng sản phẩm hàng hóa khi sử dụng.
Mở rộng nhanh chóng và cần phải rõ về tiêu chuẩn
Một số chuỗi cửa hàng bán lẻ dành cho giới trẻ, tập trung phân phối đa dạng các ngành hàng bao gồm phụ kiện, quà tặng, đồ trang trí, văn phòng phẩm, đồ chơi mô hình, thú bông, đồ gia dụng, các sản phẩm chăm sóc cá nhân và hương thơm. Khi tiến vào thị trường Việt Nam, chuỗi hệ thống này đang cho thấy tốc độ mở rộng quy mô rất nhanh chóng với nhiều địa điểm kinh doanh tại các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Nha Trang của tỉnh Khánh Hòa và đang tiếp tục phát triển mạng lưới tại một số tỉnh thành lớn khác trên cả nước. Hoạt động kinh doanh này thu hút một lượng lớn khách hàng, đặc biệt là nhóm người tiêu dùng trẻ tuổi. Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển và mở rộng này là việc phải chấp hành các quy định về tiêu chuẩn chất lượng của các loại hàng hóa đang được bày bán.
Theo ghi nhận thực tế của phóng viên tại cơ sở kinh doanh nằm trong Trung tâm thương mại trên đường Phạm Ngọc Thạch (Hà Nội), hàng loạt sản phẩm đồ chơi trẻ em mang nhãn mác thể hiện xuất xứ từ nước ngoài đang được trưng bày và bán cho người tiêu dùng. Đáng chú ý, mặc dù các sản phẩm này có thực hiện việc dán tem nhãn phụ bằng tiếng Việt, nhưng trên bao bì sản phẩm lại hoàn toàn không có tem hợp quy, tức là dấu CR theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Cụ thể, sản phẩm đồ chơi xếp hình mang tên “Mini Game Console”, trên bao bì của sản phẩm này có ghi rõ xuất xứ từ Trung Quốc và kèm theo một dòng chữ cảnh báo bằng tiếng Anh với nội dung không dành cho trẻ em dưới 3 tuổi. Ngoài những thông tin cơ bản đó, sản phẩm không được dán tem CR.
Một ghi nhận khác là sản phẩm đồ chơi xếp hình bằng nhựa có tên Dreamy Bay được thiết kế dành cho trẻ em. Trên bao bì của mặt hàng này, ngoài tem nhãn gốc in bằng chữ Trung Quốc, nhà phân phối có dán thêm tem nhãn phụ bằng tiếng Việt để thể hiện thông tin của đơn vị nhập khẩu hàng hóa về thị trường Việt Nam. Mặc dù vậy, sản phẩm này tuyệt nhiên không có tem nhãn hợp quy CR. Dấu CR vốn là chứng nhận bắt buộc để khẳng định sản phẩm đã trải qua quá trình kiểm định nghiêm ngặt và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng, cũng như độ an toàn theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Việt Nam. Đối với người tiêu dùng, việc quan sát thấy tem CR trên bao bì là cơ sở để nhận biết sản phẩm chính hãng, đạt chất lượng và được cơ quan quản lý nhà nước cho phép lưu thông hợp pháp trên thị trường.
Tình trạng không dán tem hợp quy không chỉ xuất hiện ở một vài sản phẩm đơn lẻ mà còn diễn ra phổ biến với các mặt hàng gấu bông, đồ chơi công nghệ và nhiều loại đồ chơi mô hình khác. Cá biệt, tại cơ sở này còn xuất hiện những sản phẩm không dán tem nhãn phụ bằng tiếng Việt theo quy định của pháp luật về nhãn hàng hóa, thể hiện sự mập mờ về nguồn gốc và xuất xứ của sản phẩm đang được kinh doanh.
Bên cạnh nhóm đồ chơi dành cho trẻ em, tình trạng thiếu tem kiểm định chất lượng tiếp tục được ghi nhận tại khu vực kinh doanh các mặt hàng khăn giấy và giấy vệ sinh. Các loại giấy đa dạng chủng loại thuộc hệ thống của hàng này hầu hết đều có xuất xứ từ nước ngoài và trên bao bì không được dán tem hợp quy CR. Căn cứ vào Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 09:2015/BCT do Bộ Công Thương ban hành, sản phẩm giấy vệ sinh nhập khẩu là mặt hàng thuộc nhóm bắt buộc phải qua kiểm tra chất lượng, phải được cấp chứng nhận hợp quy và dán tem hợp quy trước khi được phép đưa ra lưu thông trên thị trường Việt Nam.
Chưa dừng lại ở đó, tại cửa hàng này còn bày bán rất nhiều sản phẩm may mặc thời trang như tất, mũ, quần áo các loại. Khảo sát thực tế cho thấy, tương tự như đồ chơi và giấy vệ sinh, những mặt hàng dệt may này cũng không được dán tem CR theo quy định, không thể hiện bất kỳ dấu hiệu nào chứng minh sản phẩm đã trải qua quá trình kiểm nghiệm an toàn chất lượng trước khi đến tay người tiêu dùng. 
Tiếp tục quan sát tại khu vực bày bán các sản phẩm bình đựng nước bằng nhựa, toàn bộ các mặt hàng ở đây đều không được dán tem nhãn phụ cung cấp thông tin sản phẩm bằng tiếng Việt. Cá biệt, nhiều sản phẩm bình nước hoàn toàn không có bất kỳ thông tin nhãn mác nào.
Rủi ro sức khỏe và tính thượng tôn pháp luật
Việc hàng loạt sản phẩm không dán tem hợp quy được bày bán công khai không chỉ là hành vi vi phạm các quy định về quản lý hàng hóa mà còn trực tiếp tạo ra những rủi ro đối với sức khỏe của người tiêu dùng. Hệ thống pháp luật Việt Nam đã quy định rất rõ ràng và chi tiết đối với từng nhóm ngành hàng nhằm bảo vệ người dân.
Căn cứ theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 3:2019/BKHCN, mặt hàng đồ chơi trẻ em nhập khẩu bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký kiểm tra nhà nước về chất lượng, tiến hành công bố hợp quy và gắn dấu CR trước khi lưu thông trên thị trường. Việc kiểm tra này thuộc thẩm quyền và trách nhiệm quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ, được hướng dẫn cụ thể tại Thông tư số 27/2012/TT-BKHCN và Thông tư số 07/2017/TT-BKHCN. Tương tự, đối với nhóm hàng khăn giấy và giấy vệ sinh, quy chuẩn QCVN 09:2015/BCT của Bộ Công Thương cũng yêu cầu doanh nghiệp phải lấy mẫu thử nghiệm, đạt tiêu chuẩn mới được cấp Giấy chứng nhận hợp quy và thực hiện dán tem CR.
Đối với các mặt hàng dệt may bao gồm quần áo, mũ, tất, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2017/BCT ban hành kèm theo Thông tư số 21/2017/TT-BCT quy định rõ về mức giới hạn hàm lượng formaldêhyt và các amin thơm chuyển hóa từ thuốc nhuộm azo trong sản phẩm. Việc gắn tem CR trên quần áo hoàn toàn không mang ý nghĩa chứng nhận về độ bền của sản phẩm hay chất liệu vải, mà mục đích cốt lõi là chứng nhận độ an toàn đối với sức khỏe người sử dụng. Tem CR đảm bảo sản phẩm tuân thủ giới hạn an toàn đối với hàm lượng formaldêhyt và amin thơm, vốn là các chất hóa học phát sinh từ thuốc nhuộm công nghiệp có nguy cơ cao gây ra tình trạng dị ứng da hoặc ung thư da cho người mặc.
Đồng thời, đối với mặt hàng bình nhựa đựng nước, đây là sản phẩm có tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm và đồ uống của con người. Do đó, sản phẩm này bắt buộc phải được kiểm nghiệm và hoàn tất các thủ tục pháp lý trước khi bán ra thị trường. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 12-1:2011/BYT do Bộ Y tế ban hành quy định rõ các sản phẩm này phải được mang đi thử nghiệm và đạt toàn bộ các chỉ tiêu an toàn nghiêm ngặt như giới hạn thôi nhiễm kim loại nặng, cặn khô và các hóa chất độc hại khác.
Từ các quy định pháp luật nêu trên, việc thiếu vắng tem hợp quy tại cửa hàng, đặt ra vấn đề về chất lượng hàng hóa cần phải thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.
Bên cạnh những rủi ro trực tiếp liên quan đến sức khỏe người tiêu dùng, việc đưa vào lưu thông một số lượng lớn hàng hóa không có tem hợp quy còn đặt ra nghi vấn về nguồn gốc xuất xứ thực sự của các sản phẩm đang được bày bán tại chuỗi cửa hàng. Tình trạng này làm nảy sinh các quan ngại trong dư luận về nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, hoặc là việc cố tình né tránh các thủ tục kiểm tra chuyên ngành bắt buộc của các cơ quan chức năng.
Trước những ghi nhận trên có tính chất hệ thống đang diễn ra tại chuỗi bán lẻ, đề nghị lực lượng Quản lý thị trường tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh thành có cơ sở kinh doanh của chuỗi này cùng các cơ quan hữu quan kiểm tra, xác minh toàn diện. Việc siết chặt công tác thanh tra không chỉ là hoạt động quản lý nhà nước nhằm làm rõ nguồn gốc hàng hóa và xử lý nghiêm các sai phạm, mà còn là biện pháp cấp thiết và bắt buộc để thiết lập một môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ quyền lợi chính đáng cũng như sức khỏe của người tiêu dùng trong nước.
T.T
