Ban Quản lý Dự án Đường sắt Đô thị Thành phố Hồ Chí Minh (MAUR) vừa chính thức có văn bản đề xuất chấp thuận chủ trương nghiên cứu bổ sung phương án kéo dài tuyến metro số 3 (Vũng Tàu - Bà Rịa - Phú Mỹ) kết nối thẳng đến Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Đây được xem là bước đi mang tính chiến lược nhằm hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế và du lịch cho toàn vùng Đông Nam Bộ.
Tuyến metro số 3 Vũng Tàu-Bà Rịa-Phú Mỹ đã được đưa vào Quy hoạch tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1629/QĐ-TTg ngày 16/12/2023.
Theo phương án quy hoạch ban đầu, tuyến metro số 3 vốn được thiết kế để kết nối nội tỉnh giữa các trung tâm đô thị và công nghiệp lớn của Bà Rịa - Vũng Tàu gồm thành phố Vũng Tàu, thành phố Bà Rịa và thị xã Phú Mỹ (cũ). Theo đó, tuyến metro này xuất phát từ trung tâm phường Vũng Tàu, chạy dọc theo Quốc lộ 51 và kết thúc ở phường Phú Mỹ-giáp với thành phố Đồng Nai.
Tuy nhiên, trước áp lực giao thông ngày càng đè nặng lên các trục đường bộ và nhu cầu di chuyển rất lớn của người dân, du khách từ hướng biển về sân bay quốc tế Long Thành, MAUR đã chủ động đề xuất kéo dài tuyến đường sắt đô thị này. Định hướng mới sẽ tạo ra một trục giao thông công suất lớn, tốc độ cao, kết nối trực tiếp trung tâm du lịch biển năng động với cửa ngõ hàng không quốc tế lớn nhất Việt Nam.
Đánh giá về tầm nhìn này, nhiều chuyên gia hạ tầng giao thông đồng thuận cho rằng, đây là giải pháp đột phá để giải bài toán quá tải hạ tầng đang hiện hữu. Kỹ sư hạ tầng giao thông Nguyễn Văn Thanh nhận định, kết nối giữa Bà Rịa - Vũng Tàu và Đồng Nai hiện nay phụ thuộc quá lớn vào Quốc lộ 51 – tuyến đường vốn đã rơi vào tình trạng mãn tải nghiêm trọng. Dù dự án cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu đang được tăng tốc triển khai, việc bổ sung một phương thức vận tải hành khách khối lượng lớn như metro là vô cùng cấp thiết nhằm đa dạng hóa lựa chọn di chuyển, "chia lửa" trực tiếp và giảm tải áp lực cho hệ thống đường bộ liên tỉnh.
Không chỉ dừng lại ở góc độ hạ tầng giao thông đơn thuần, dự án còn mở ra không gian phát triển đô thị vô cùng rộng mở. Dưới góc nhìn quy hoạch, TS. Trần Hoàng Minh phân tích thêm, việc kéo dài tuyến metro số 3 đến sân bay Long Thành sẽ tạo tiền đề vàng để hình thành các chuỗi đô thị gắn kết với giao thông công cộng (TOD) dọc theo tuyến. Sự kết nối thông suốt này sẽ tối ưu hóa hiệu quả khai thác quỹ đất, kích cầu kinh tế địa phương và nâng tầm ngành du lịch. Khách du lịch quốc tế sau khi đáp xuống sân bay Long Thành có thể lên ngay tàu metro để di chuyển thẳng ra biển Vũng Tàu mà không phải đối mặt với nỗi lo kẹt xe đường bộ.
Mặc dù mở ra triển vọng lớn, các chuyên gia cũng lưu ý dự án sẽ phải đối mặt với không ít thách thức về mặt thủ tục và kỹ thuật trong giai đoạn triển khai. Do tuyến metro kéo dài, việc đồng bộ hóa quy hoạch xây dựng, rà soát chính xác nhu cầu vận tải và thống nhất cơ chế góp vốn giữa các địa phương đòi hỏi một bộ khung pháp lý cực kỳ chặt chẽ. Ngoài ra, việc thiết kế hướng tuyến ngầm hoặc đi nổi để kết nối hài hòa, an toàn với cụm nhà ga hàng không của sân bay Long Thành cũng là bài toán kỹ thuật cần được tính toán cẩn trọng.
Hiện tại, đề xuất của MAUR đang ở những bước đầu xin chủ trương để tiến hành các nghiên cứu chuyên sâu về quy hoạch, phương án tuyến, vị trí nhà ga và sơ bộ tổng mức đầu tư. Nếu được các cấp thẩm quyền phê duyệt, dự án hứa hẹn sẽ phối hợp chặt chẽ với quy hoạch tổng thể khu vực để đảm bảo tính đồng bộ, kết nối thông suốt với mạng lưới đường sắt quốc gia và các tuyến metro khác, góp phần đưa Đông Nam Bộ trở thành vùng kinh tế năng động và hiện đại hàng đầu cả nước.
Lê Hằng
