Trong nhiều năm qua, tài sản mã hóa tại Việt Nam luôn nằm trong tình trạng không cấm tuyệt đối nhưng cũng không thừa nhận về mặt pháp lý. Thực trạng này đã gây ra nhiều khó khăn hệ thống trong công tác quản lý thuế, đồng thời khiến việc bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư trở nên mong manh trước những biến động của thị trường.
Tuy nhiên, kể từ ngày 27/3/2026, nút thắt quan trọng này đã chính thức được gỡ bỏ khi Thông tư số 32/2026/TT-BTC (Thông tư 32) có hiệu lực thi hành. Đây được xem là văn bản hướng dẫn then chốt cho việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ. Thông tư không chỉ đơn thuần là công cụ thu ngân sách mà còn là lời giải cho bài toán định danh tài sản số, tạo điểm tựa pháp lý vững chắc cho hàng triệu nhà đầu tư và các doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam.
Một trong những điểm sáng nhất của Thông tư 32 nằm ở các quy định về thuế giá trị gia tăng (GTGT). Tại Điều 3 của Thông tư, Bộ Tài chính đã xác định hoạt động chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.
Theo phân tích từ các chuyên gia kinh tế, quyết định này mang tính chiến lược nhằm giảm bớt chi phí giao dịch cho nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy tính thanh khoản mạnh mẽ cho thị trường trong giai đoạn thí điểm. Đây là bước đi thận trọng nhưng đầy quyết liệt của cơ quan quản lý nhằm khuyến khích dòng vốn đổ vào thị trường tài sản số, tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế số.
Đối với hàng triệu nhà đầu tư cá nhân, Thông tư 32 mang đến một cơ chế tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) vô cùng gọn nhẹ và minh bạch. Theo đó, mức thuế được áp dụng đồng nhất là 0,1% trên giá trị chuyển nhượng mỗi lần giao dịch, dành cho cả cá nhân cư trú và không cư trú. Hình thức thu thuế được thực hiện trực tiếp thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP) đã được cấp phép hoạt động. Quy định này có sự tương đồng mật thiết với cách tính thuế chuyển nhượng chứng khoán hiện nay, giúp nhà đầu tư dễ dàng tính toán nghĩa vụ tài chính và nâng cao ý thức tự giác tuân thủ pháp luật.
Về phía các tổ chức, Thông tư xác định rõ lộ trình phân tầng quản lý đối với thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) để đảm bảo tính công bằng và chuyên nghiệp. Các nhà đầu tư tổ chức trong nước và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ VASP sẽ nộp thuế TNDN với thuế suất 20% trên thu nhập thuần, sau khi đã khấu trừ các chi phí hợp lý như giá vốn và chi phí vận hành. Việc yêu cầu khắt khe về hóa đơn, chứng từ chứng minh chi phí không chỉ giúp Nhà nước quản lý chặt chẽ dòng tiền mà còn thúc đẩy các doanh nghiệp vận hành bài bản hơn. Riêng đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, mức thuế được ấn định theo tỷ lệ 0,1% trên doanh thu chuyển nhượng từng lần khi thực hiện giao dịch qua các tổ chức cung cấp dịch vụ tại Việt Nam, đảm bảo sự đơn giản trong khâu kê khai và thu nộp.
Việc ban hành Thông tư 32 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lộ trình hoàn thiện khung pháp lý cho tài sản số. Những quy định cụ thể và đồng bộ này không chỉ giúp loại bỏ những rủi ro tiềm ẩn từ các giao dịch phi chính thức mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam trong việc chủ động tiếp cận các xu hướng công nghệ tài chính toàn cầu. Với một hành lang pháp lý minh bạch, thị trường tài sản mã hóa hứa hẹn sẽ trở thành một kênh dẫn vốn hiệu quả, đóng góp tích cực vào sự tăng trưởng chung của nền kinh tế trong kỷ nguyên mới.
Nhằm tạo ra một hệ thống quản lý nhất quán và tránh sự chồng chéo trong quá trình kê khai, Bộ Tài chính đã đưa ra quy định cụ thể về thời điểm xác định doanh thu và thu nhập đối với các giao dịch tài sản mã hóa. Theo đó, các mốc thời gian này được thực hiện tương tự như các quy định pháp luật hiện hành về chuyển nhượng chứng khoán. Đây là một bước đi mang ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong kỷ nguyên kinh tế số, nơi mà các giao dịch tài chính thường xuyên diễn ra với tốc độ mili giây. Việc áp dụng mô hình vận hành vốn đã ổn định của thị trường chứng khoán giúp các hệ thống phần mềm của cơ quan thuế và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ dễ dàng tích hợp, từ đó đảm bảo khả năng đối soát dữ liệu theo thời gian thực một cách chính xác.
Sự ra đời của Thông tư 32 ngay sau Nghị định 68/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử đã góp phần thiết lập một hệ sinh thái pháp lý khép kín và đồng bộ. Khung khổ pháp lý mới này giúp các cá nhân và hộ kinh doanh loại bỏ tâm lý e ngại, không còn phải tìm cách lách luật khi thực hiện các giao dịch tài sản mã hóa như trước đây. Sự minh bạch hóa dòng tiền không chỉ giúp Nhà nước quản lý tốt hơn mà còn tạo điều kiện cho các chủ thể kinh doanh hoạt động một cách đàng hoàng, tuân thủ đúng các nghĩa vụ tài chính.
Chia sẻ về những thay đổi tích cực này, ông Nguyễn Văn Đại, nhà đầu tư công nghệ tại Hà Nội cho biết, trước đây cộng đồng nhà đầu tư luôn sống trong nỗi lo ngại về việc dòng tiền từ tài sản mã hóa bị xem là bất hợp pháp hoặc gặp khó khăn khi giải trình với các hệ thống ngân hàng. Với sự xuất hiện của Thông tư 32, các nhà đầu tư hiện đã có thể tự tin thực hiện nghĩa vụ đóng góp thuế cho ngân sách nhà nước. Hành lang pháp lý mới không chỉ là công cụ quản lý mà còn là lá chắn bảo vệ, giúp người dân yên tâm mở rộng quy mô đầu tư và phát triển các giải pháp công nghệ mới.
Tuy nhiên, dù nút thắt về thuế đã chính thức được tháo gỡ, người dân và các doanh nghiệp vẫn cần lưu ý một số điều kiện tiên quyết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp. Trước hết, chính sách ưu đãi thuế suất 0,1% đối với cá nhân chỉ được áp dụng khi các giao dịch được thực hiện thông qua những tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa đã được cấp phép chính thức theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Các giao dịch ngoài hệ thống hoặc qua các nền tảng chưa được thừa nhận sẽ không nhận được sự bảo hộ và ưu đãi từ khung pháp lý này.
Bên cạnh đó, việc lưu trữ chứng từ điện tử đóng vai trò sống còn trong công tác hậu kiểm và xác định nghĩa vụ tài chính. Mặc dù các giao dịch chuyển nhượng tài sản mã hóa thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng, nhưng việc lưu trữ hóa đơn và các chứng từ điện tử liên quan vẫn là yêu cầu bắt buộc. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng để xác định giá vốn và thu nhập chịu thuế, đặc biệt là đối với các nhà đầu tư tổ chức. Cuối cùng, cần xác định rõ rằng các quy định tại Thông tư 32 đang vận hành trong lộ trình thí điểm của Chính phủ, tạo tiền đề thực tiễn để xây dựng Luật về thị trường tài sản mã hóa trong tương lai gần.
Theo VTV.VN
