Rau quả, cà phê tiếp tục lập kỷ lục
Theo ông Đặng Phúc Nguyên – Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), năm 2025 xuất khẩu rau quả đạt gần 8,6 tỷ USD, tăng 20% so với năm trước, đánh dấu một năm tăng trưởng ấn tượng và củng cố vị thế nông sản Việt trên thị trường quốc tế. Dự báo năm 2026, ngành rau quả có thể chạm mốc 9,5–10 tỷ USD nếu tiếp tục duy trì đà mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Ở lĩnh vực cà phê, ông Nguyễn Nam Hải – Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) cho biết, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu cà phê đạt kỷ lục 9 tỷ USD, tăng 59% so với năm 2024. Giá cà phê thế giới duy trì ở mức cao suốt ba năm liên tiếp là yếu tố then chốt giúp ngành xác lập các cột mốc lịch sử. Giá tốt cũng tạo động lực để nông dân đầu tư chăm sóc, tái canh bằng giống chất lượng cao, qua đó dự kiến năng suất năm 2026 có thể tăng thêm 5–10%.
Chiến lược “5 trụ cột” cho giai đoạn mới
Năm 2026 được xem là năm bản lề để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng bền vững. Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, ngành sẽ tập trung triển khai chuỗi giải pháp theo trục chiến lược: “vùng nguyên liệu – tiêu chuẩn – chế biến – logistics – thị trường”.
Trọng tâm trước hết là chuẩn hóa vùng nguyên liệu theo nhu cầu thị trường, mở rộng và quản lý chặt mã số vùng trồng, ao nuôi; áp dụng nghiêm các tiêu chuẩn GAP và sản xuất hữu cơ nhằm bảo đảm truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.
Song song đó, ngành sẽ thúc đẩy chuyển dịch từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu, đầu tư công nghệ bảo quản hiện đại và khai thác phụ phẩm để hình thành chuỗi giá trị mới như vật liệu sinh học, chiết xuất tự nhiên.
Trong lĩnh vực logistics, việc phát triển hệ thống kho lạnh, nâng cấp trung tâm logistics vùng và số hóa quy trình được kỳ vọng sẽ giảm chi phí, rút ngắn thời gian thông quan và gia tăng giá trị hàng hóa. Về thị trường, ngành tiếp tục đàm phán tháo gỡ rào cản kỹ thuật, xây dựng thương hiệu theo phân khúc, chuyển từ xuất khẩu “nguyên liệu” sang “sản phẩm có tiêu chuẩn và câu chuyện”.
Chuyển đổi xanh – điều kiện tiên quyết
Một trong những yêu cầu then chốt của giai đoạn mới là chuyển đổi xanh. Ngành nông nghiệp sẽ đẩy mạnh đo lường và giảm dấu chân carbon, phát triển kinh tế tuần hoàn nhằm đáp ứng tiêu chuẩn của các chuỗi bán lẻ cao cấp toàn cầu. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để nông sản Việt Nam gia nhập sâu hơn vào các thị trường khó tính và duy trì lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Doanh nghiệp cần siết chặt kỷ luật thị trường. Từ góc độ hiệp hội ngành hàng, ông Đặng Phúc Nguyên khuyến nghị, doanh nghiệp và nông dân phải coi mã số vùng trồng là “tài sản sống còn”, tuyệt đối không gian lận. Đồng thời, cơ quan quản lý cần xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để bảo vệ uy tín chung.
Doanh nghiệp cũng được khuyến khích liên kết chặt chẽ với hợp tác xã nhằm kiểm soát vùng nguyên liệu ngay từ đầu, tránh tình trạng tranh mua, tranh bán gây rối loạn thị trường.
Về thị trường xuất khẩu, dù Trung Quốc vẫn chiếm hơn 60% tỷ trọng, năm 2025 ghi nhận sự tăng trưởng mạnh tại các thị trường khó tính như Hoa Kỳ (tăng 52%), Hà Lan, Đức và khu vực ASEAN. Bên cạnh sầu riêng, ngành rau quả kỳ vọng năm 2026 sẽ mở rộng thêm dư địa cho các mặt hàng mới như dừa tươi, bưởi (khi hoàn tất nghị định thư với Trung Quốc) và các sản phẩm chế biến sâu.
Với nền tảng hơn 40 năm đổi mới và chiến lược tái cấu trúc toàn diện, doanh nghiệp nông sản Việt Nam đang bước vào “đường băng” tăng trưởng mới, hướng tới mục tiêu xuất khẩu bền vững, giá trị cao và thích ứng tốt hơn với biến động toàn cầu.
Hoàng Phương (t/h)
