Theo đề xuất, trong tổng nguồn vốn này có khoảng 10.000 tỷ đồng thuộc các dự án đang triển khai, phần còn lại cần được bổ sung để hoàn thiện các hạng mục theo kế hoạch. Đây được xem là bước đi nhằm xử lý các điểm nghẽn hạ tầng tồn tại nhiều năm, đồng thời chuẩn bị cho những thách thức dài hạn về biến đổi khí hậu và quá trình đô thị hóa nhanh.
Hệ thống thoát nước quá tải, ngập úng gia tăng do nhiều nguyên nhân cộng hưởng
Các phân tích tại hội thảo cho thấy, tình trạng ngập úng tại Hà Nội không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố. Trong đó, lượng mưa thực tế nhiều thời điểm vượt quá tiêu chuẩn thiết kế của hệ thống thoát nước hiện hữu; tốc độ đô thị hóa nhanh khiến diện tích thấm nước tự nhiên giảm mạnh; công suất bơm cưỡng bức còn thiếu; cùng với đó là cao độ nền tại nhiều khu vực thấp, dễ bị tích nước.
Thực tế, trong đợt mưa lũ tháng 9 – 10.2025, toàn thành phố ghi nhận thời điểm có tới khoảng 200 điểm ngập cục bộ, cho thấy hệ thống thoát nước chưa theo kịp tốc độ phát triển đô thị.
Đáng chú ý, nhiều khu vực ngập không chỉ do mưa lớn mà còn liên quan đến việc kết nối giữa hệ thống thoát nước đô thị và hệ thống tiêu thoát nước nông nghiệp chưa đồng bộ, dẫn đến khả năng tiêu nước tổng thể còn hạn chế.
Đề xuất 7 nhóm giải pháp tổng thể, kết hợp công trình và quản lý đô thị
Đề án xử lý úng ngập giai đoạn 2026 – 2030 đưa ra 7 nhóm giải pháp, trong đó nhấn mạnh việc kết hợp giữa giải pháp công trình và phi công trình.
Ở nhóm giải pháp xây dựng, thành phố sẽ tiếp tục đầu tư, nâng cấp hệ thống cống thoát nước, trạm bơm và các hồ điều hòa nhằm tăng khả năng tiêu thoát. Đồng thời, các giải pháp thoát nước bền vững cũng được đưa vào như tăng diện tích cây xanh, mở rộng khả năng điều tiết nước của hồ, sử dụng vật liệu thấm nước trong xây dựng.
Một điểm mới là việc nghiên cứu áp dụng mô hình “đô thị bọt biển”, cho phép đô thị có khả năng giữ nước, làm chậm dòng chảy và giảm áp lực cho hệ thống thoát nước truyền thống – hướng tiếp cận đang được nhiều thành phố trên thế giới triển khai.
Bên cạnh đó, đề án cũng đề cập đến các giải pháp quản lý như hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống, tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành và nâng cao nhận thức của người dân trong việc sử dụng, bảo vệ hạ tầng thoát nước.
Đáng chú ý, đề án không chỉ tập trung xử lý các điểm ngập cục bộ mà còn được mở rộng phạm vi sang các lưu vực liên quan, nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong toàn hệ thống. Các chuyên gia cũng kiến nghị cần bổ sung các kịch bản ứng phó với mưa cực đoan – xu hướng ngày càng rõ nét tại Hà Nội trong những năm gần đây.
Sau các đợt ngập lớn năm 2025, thành phố đã triển khai nhiều công trình chống ngập khẩn cấp, trong đó một số hạng mục dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Đồng thời, các dự án như hầm chống ngập tại khu vực Hàng Da và phía Bắc sông Đuống cũng đang được triển khai nhằm tăng khả năng tiêu thoát nước tại các điểm trọng yếu.
Việc xây dựng đề án chống ngập với quy mô 20.000 tỷ đồng lần này được xác định không chỉ giải quyết các vấn đề trước mắt, mà còn đóng vai trò “khớp nối” với quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Cách tiếp cận này hướng tới xây dựng một hệ thống thoát nước đồng bộ, thích ứng với điều kiện khí hậu biến đổi và phù hợp với cấu trúc phát triển đô thị trong dài hạn.
Trong bối cảnh Hà Nội tiếp tục mở rộng không gian và gia tăng mật độ xây dựng, bài toán chống ngập không còn là xử lý kỹ thuật đơn lẻ, mà trở thành yêu cầu cốt lõi trong quản lý đô thị. Việc đầu tư bài bản, nếu được triển khai hiệu quả, sẽ góp phần cải thiện môi trường sống, bảo đảm an toàn giao thông và nâng cao khả năng chống chịu của thành phố trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Minh Thắm
