Có hiệu lực sớm nhất vào ngày 1/9 là Nghị định số 284/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Cơ quan quản lý sẽ áp dụng mức phạt lên tới 200 triệu đồng đối với tổ chức có hành vi thu thập, tàng trữ, mua bán hoặc công khai trái phép dữ liệu tài khoản tài sản mã hóa. Kỷ cương về phòng chống rửa tiền cũng được siết chặt với mức phạt 100 - 120 triệu đồng nếu không xác minh thông tin khách hàng và lên đến 200 triệu đồng nếu thiếu quy định nội bộ. Ngoài phạt tiền, tổ chức vi phạm đối mặt với các chế tài bổ sung nghiêm khắc như tước giấy phép, đình chỉ giao dịch đến 12 tháng, buộc hủy bỏ đợt phát hành và hoàn trả tiền cho nhà đầu tư.
Hoạt động thương mại cũng đón nhận nhiều thay đổi căn bản. Từ ngày 5/9, Nghị định 292/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương chính thức phân cấp thẩm quyền cấp phép kinh doanh tạm nhập, tái xuất và chuyển khẩu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Quy trình được rút gọn, buộc cơ quan quản lý phải xử lý hồ sơ hợp lệ trong thời hạn 5 ngày làm việc. Doanh nghiệp Việt Nam gia công cho đối tác nước ngoài được phép thuê, mượn máy móc phục vụ sản xuất và làm dịch vụ vận chuyển quá cảnh nếu đã đăng ký ngành nghề.
Tiếp đó, vào ngày 15/09, Nghị định 302/2026/NĐ-CP thiết lập hàng rào tiêu chuẩn khắt khe đối với Sở giao dịch hàng hóa, yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 1.500 tỷ đồng, giới hạn vốn ngoại dưới 49% và chuẩn hóa Trung tâm thanh toán bù trừ với mức vốn 500 tỷ đồng.
Liên quan trực tiếp đến quyền lợi người lao động, Nghị định 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 10/09 tăng mạnh chế tài xử lý các doanh nghiệp vi phạm về tiền lương. Hành vi trả lương không đúng hạn, trả thiếu hoặc nợ tiền làm thêm giờ sẽ bị phạt lũy tiến theo số lượng người lao động bị ảnh hưởng, cao nhất lên tới 100 triệu đồng đối với tổ chức. Nếu doanh nghiệp trả lương thấp hơn mức tối thiểu, mức phạt kịch khung có thể lên tới 150 triệu đồng đối với quy mô từ 51 lao động trở lên. Ngoài việc nộp phạt, người sử dụng lao động buộc phải thanh toán đủ phần lương thiếu kèm theo tiền lãi chậm trả theo quy định.
Cơ sở hạ tầng và thủ tục hành chính cũng được đồng bộ hóa thông qua các văn bản mới. Nghị định 303/2026/NĐ-CP áp dụng từ ngày 15/09 giới hạn quy mô diện tích cụm công nghiệp từ 5 đến 75 héc-ta, mở ra các mô hình cụm sinh thái, công nghệ cao và rút ngắn thời gian thẩm định thành lập xuống còn 20 ngày làm việc.
Trong lĩnh vực tài chính, Thông tư 110/2026/TT-BTC có hiệu lực ngày 12/09 chính thức bãi bỏ 25 văn bản cũ để đồng bộ với Luật Quản lý thuế mới. Từ ngày 19/09, tổ chức tín dụng nước ngoài được phép sử dụng tài khoản ngoại tệ và tiền đồng để thanh toán quốc tế theo Thông tư 39/2026/TT-NHNN.
Vào cuối tháng, Nghị định 311/2026/NĐ-CP sẽ phân định rạch ròi thẩm quyền xử phạt của các lực lượng hải quan, thanh tra, công an, qua đó nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật trên toàn diện nền kinh tế.
Thành Nam (t/h)
