IPHM được xây dựng trên nền tảng của các phương pháp canh tác tiên tiến như quản lý cây trồng tổng hợp (ICM), quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), cùng với các tiến bộ kỹ thuật như hệ thống canh tác lúa cải tiến (SRI), “3 giảm 3 tăng”, “1 phải 5 giảm”. Đồng thời, chương trình còn làm rõ khái niệm “một sức khỏe”, trong đó chú trọng mối liên hệ giữa sức khỏe cây trồng, đất và môi trường sinh thái.
Thực tiễn sản xuất cho thấy, việc áp dụng IPHM trong canh tác lúa mang lại hiệu quả vượt trội so với phương thức truyền thống. Đây được xem là nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp địa phương chuyển đổi theo hướng sinh thái, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong bối cảnh khí hậu ngày càng biến đổi phức tạp, nhiều loại sinh vật gây hại mới phát sinh và phát triển, gây áp lực lớn cho sản xuất nông nghiệp. Do đó, xu hướng sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cũng đang chuyển dịch theo hướng an toàn, thông minh hơn, góp phần tạo ra sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu thị trường và giảm chi phí cho nông dân.
Khác với IPM chỉ tập trung kiểm soát dịch hại, IPHM còn hướng đến nâng cao sức khỏe đất, từ đó cải thiện sức đề kháng tự nhiên của cây trồng. Các biện pháp trong IPHM được triển khai dựa trên điều kiện cụ thể về đất đai, nguồn nước, thời tiết, cũng như sự cân bằng giữa sinh vật có lợi và sinh vật gây hại. Nhờ đó, vừa hạn chế tác động bất lợi, vừa phát huy nội lực của cây trồng, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và bảo vệ môi trường sinh thái.
Hiện nay, toàn tỉnh đã áp dụng IPHM trên hơn 90% diện tích lúa, rau, hoa, cây ăn trái, cây cảnh và cây dược liệu; khoảng 70% diện tích ngô và cây công nghiệp. Việc triển khai đồng bộ đã giúp giảm khoảng 30% lượng phân bón vô cơ và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế từ 15–20% so với sản xuất truyền thống. 100% địa phương có sản xuất nông nghiệp cũng đã thực hiện thu gom, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định.
Song song đó, tỉnh chú trọng xây dựng và nhân rộng các mô hình IPHM gắn với chuỗi giá trị từ sản xuất, bảo quản đến tiêu thụ. Các hoạt động hội nghị đầu bờ, thực nghiệm trên đồng ruộng được tổ chức thường xuyên, qua đó lan tỏa mô hình “nông dân hướng dẫn nông dân” đến ít nhất 80% địa phương có sản xuất nông nghiệp.
Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học cũng được khuyến khích nhằm đảm bảo an toàn cho sức khỏe con người và môi trường. Tuy nhiên, do chi phí cao và tác dụng chậm hơn so với thuốc hóa học, ngành chức năng khuyến cáo cần áp dụng linh hoạt, kết hợp hợp lý để đạt hiệu quả phòng trừ tối ưu.
Ngoài ra, Lâm Đồng đang đẩy mạnh nghiên cứu, chọn tạo giống cây trồng mới có khả năng kháng sâu bệnh, thích ứng với biến đổi khí hậu; chuyển giao công nghệ sản xuất chế phẩm sinh học; tăng cường công tác điều tra, giám sát và cảnh báo sớm dịch hại trên cây trồng.
Việc thúc đẩy IPHM không chỉ góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản, mà còn bảo vệ sức khỏe đất, duy trì hệ sinh thái nông nghiệp bền vững. Qua đó, tạo nền tảng để nông sản Lâm Đồng mở rộng thị trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xuất khẩu trong giai đoạn hội nhập.
Hoàng Phương
