Cửa hàng rầm rộ khai trương, nhiều điểm bán âm thầm đóng cửa
Tại nhiều đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM, không khó để bắt gặp những cửa hàng đồ uống mới liên tục xuất hiện trên các tuyến phố đông dân cư. Song song với đó, cũng có không ít thương hiệu lặng lẽ đóng cửa chỉ sau thời gian ngắn hoạt động.
Chị Đặng Minh Hạnh (Hà Nội) cho biết từng thường xuyên ghé một quán cà phê – trà sữa nổi tiếng trên phố Lê Văn Thiêm vì không gian đẹp, phù hợp gặp gỡ bạn bè. Tuy nhiên, khi quay lại vào tháng 3 vừa qua, địa điểm này đã được thay thế bằng cửa hàng sửa xe máy.
Theo tìm hiểu của chị Hạnh, quán phải dừng hoạt động sau khi hết hợp đồng thuê mặt bằng. Nguyên nhân chính đến từ việc kinh doanh không hiệu quả, doanh thu không đủ bù chi phí và thiếu triển vọng tăng trưởng.
“Nhân viên đều tiếc nuối, nhưng thiệt hại lớn nhất là chủ đầu tư. Họ bỏ ra khoản tiền rất lớn để mua nhượng quyền thương hiệu, thuê mặt bằng, đầu tư nội thất và thiết bị. Khi đóng cửa, gần như toàn bộ chi phí đó rất khó thu hồi”, chị Hạnh chia sẻ.
Trong bối cảnh nhiều cửa hàng gặp khó, một số doanh nghiệp khác chuyển hướng sang mô hình tối ưu chi phí. Thay vì đầu tư không gian lớn, họ chọn mặt bằng nhỏ, giảm nhân sự, rút gọn thực đơn và tập trung bán mang đi.
Gần đây, một thương hiệu trà sữa mới xuất hiện tại Hà Nội thu hút giới trẻ khi công bố giá bán chỉ từ 7.000 đồng mỗi ly. Mức giá này thấp hơn rất nhiều so với mặt bằng phổ biến từ 25.000 – 65.000 đồng trước đây.
Theo giới quan sát, đây là chiến lược dùng giá rẻ để kéo khách hàng trải nghiệm ban đầu. Tuy nhiên, để duy trì lâu dài, doanh nghiệp phải có hệ thống vận hành cực kỳ tinh gọn, nguồn cung ổn định và khả năng bán thêm các sản phẩm gia tăng lợi nhuận.
Anh Tuấn Khanh, chủ một cơ sở kinh doanh cà phê tại khu vực Xuân Thủy (Hà Nội), nhận định mô hình giá rẻ có lợi thế tiếp cận nhóm khách trẻ, học sinh, sinh viên. Song sức mua phần lớn đến từ yếu tố tò mò và trải nghiệm thử, chưa chắc trở thành thói quen tiêu dùng bền vững.
“Khởi nghiệp quán cà phê hay trà hiện nay khó hơn nhiều so với vài năm trước. Nếu không nghiên cứu kỹ thị trường và tính toán chi phí, rất dễ rơi vào thua lỗ”, anh Khanh nói.
Chi phí leo thang buộc doanh nghiệp phải thay đổi để tồn tại
Không chỉ chịu sức ép cạnh tranh nội bộ, ngành đồ uống còn đối mặt làn sóng tăng giá đầu vào trên diện rộng. Giá nguyên liệu, bao bì, vận chuyển, nhân công và mặt bằng đều tăng khiến biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp.
Ông Vũ Thanh Hùng, đại diện đơn vị nghiên cứu thị trường iPOS, cho rằng ngành đồ uống đang phân hóa thành hai cực rõ rệt. Một bên là các mô hình giá rẻ, chấp nhận lợi nhuận thấp để giành khách hàng bằng giá. Bên còn lại là các thương hiệu mạnh, có vốn lớn, sản phẩm khác biệt và ngân sách marketing dồi dào.
Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp tầm trung chịu áp lực lớn nhất. Họ không đủ rẻ để cạnh tranh với chuỗi bình dân, nhưng cũng chưa đủ mạnh để thuyết phục khách hàng chi tiêu ở phân khúc cao cấp.
Theo bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM, xung đột địa chính trị tại nhiều khu vực đang đẩy giá năng lượng, logistics và nông sản tăng mạnh. Đây là ba trụ cột chi phí tác động trực tiếp đến ngành thực phẩm – đồ uống.
Giá dầu tăng kéo theo chi phí vận hành, vận chuyển và sản xuất bao bì nhựa, nhôm tăng lên. Gián đoạn chuỗi cung ứng quốc tế khiến nhiều nguyên liệu nhập khẩu như đường, dầu thực vật, ngũ cốc, phụ gia tăng thêm 5-10%.
Bên cạnh đó, giá phân bón tăng cũng gây hiệu ứng dây chuyền lên giá nông sản trong nước, khiến nguyên liệu đầu vào tiếp tục chịu áp lực. Theo ước tính, khoảng 50-60% nguyên liệu của doanh nghiệp ngành đồ uống đã tăng giá trong thời gian gần đây.
Trong bối cảnh này, chuyên gia nhận định thị trường không còn chỗ cho tăng trưởng dàn trải. Giai đoạn hiện nay sẽ là phép thử về năng lực quản trị, khả năng kiểm soát chi phí, xây dựng thương hiệu và tạo giá trị khác biệt.
Những doanh nghiệp thích ứng nhanh, tối ưu vận hành, ứng dụng công nghệ và hiểu rõ khách hàng sẽ có cơ hội mở rộng thị phần. Ngược lại, các mô hình chậm thay đổi, phụ thuộc vào tăng trưởng nóng hoặc mở rộng thiếu kiểm soát có thể bị đào thải.
Mùa hè thường là thời điểm vàng của ngành đồ uống, nhưng năm 2026 có thể trở thành cột mốc tái cấu trúc sâu rộng. Sau giai đoạn cạnh tranh bằng số lượng cửa hàng, thị trường nhiều khả năng sẽ chuyển sang cuộc đua mới: cạnh tranh bằng hiệu quả, trải nghiệm và sức bền tài chính.
Nam Sơn
