Hệ thống cụm công nghiệp từng bước phát huy hiệu quả
Những năm gần đây, hệ thống cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh từng bước được đầu tư, hoàn thiện hạ tầng và phát huy vai trò trong thu hút doanh nghiệp, phát triển sản xuất. Tuy vậy, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình quản lý và phát triển các cụm công nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc cần được tiếp tục tháo gỡ.
Theo báo cáo của Sở Công Thương, phương án phát triển cụm công nghiệp (CCN) đã được tích hợp vào Quy hoạch tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1059/QĐ-TTg. Theo quy hoạch này, Nghệ An định hướng phát triển 71 CCN với tổng diện tích khoảng 2.658,58 ha.
Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập 31 CCN với tổng diện tích hơn 924 ha. Trong đó, 11 CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư hạ tầng kỹ thuật, 20 CCN trước đây do UBND cấp huyện làm chủ đầu tư.
Hiện có 23 CCN đã đi vào hoạt động với diện tích khoảng 604,68 ha, thu hút 257 dự án đầu tư. Tỷ lệ lấp đầy đạt bình quân 75%, tạo việc làm cho gần 25.700 lao động với mức thu nhập bình quân khoảng 7,5 triệu đồng/người/tháng. Tổng doanh thu từ các doanh nghiệp trong CCN đạt khoảng 4.500 tỷ đồng mỗi năm, đóng góp ngân sách khoảng 375 tỷ đồng.
Những con số này cho thấy các CCN đang từng bước trở thành hạt nhân thúc đẩy phát triển công nghiệp tại các địa phương, nhất là khu vực nông thôn. Thông qua các chính sách hỗ trợ của tỉnh, đặc biệt là Nghị quyết số 22/2021/NQ-HĐND, nhiều CCN đã được đầu tư hoàn thiện hạ tầng, tạo mặt bằng thu hút doanh nghiệp vào sản xuất, góp phần giải quyết việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, song công tác quản lý và phát triển CCN trên địa bàn tỉnh vẫn tồn tại nhiều hạn chế.
Một trong những khó khăn lớn là sự thiếu đồng bộ giữa các loại quy hoạch như quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch phát triển CCN. Việc điều chỉnh hoặc bổ sung phương án phát triển CCN phải thực hiện đồng thời với điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, khiến quá trình xử lý mất nhiều thời gian và chưa đáp ứng kịp nhu cầu đầu tư.
Bên cạnh đó, đối với các CCN do Nhà nước đầu tư, công tác quản lý và vận hành vẫn còn nhiều bất cập. Hạ tầng kỹ thuật ở một số nơi chưa được đầu tư đồng bộ; hệ thống phòng cháy chữa cháy chung chưa hoàn thiện; nhiều CCN chưa xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung. Một số công trình hạ tầng đã xuống cấp nhưng chưa được bố trí nguồn lực để duy tu, bảo dưỡng.
Việc triển khai các CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư cũng gặp nhiều trở ngại. Tiến độ đầu tư hạ tầng chậm so với kế hoạch, chủ yếu do công tác giải phóng mặt bằng kéo dài, thủ tục giao đất và cho thuê đất phức tạp, cùng với các vấn đề liên quan đến đấu nối điện và hoàn thiện hồ sơ pháp lý.
Đáng chú ý, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc chuyển giao quản lý các CCN do cấp huyện trước đây làm chủ đầu tư về cho cấp xã đã được thực hiện. Tuy nhiên, quá trình chuyển giao tài sản công và hạ tầng CCN sang cho doanh nghiệp đầu tư, khai thác vẫn gặp nhiều khó khăn do chưa có hướng dẫn cụ thể từ Trung ương.
Đồng bộ giải pháp để phát huy hiệu quả cụm công nghiệp
Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các cụm công nghiệp và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình đầu tư, quản lý hạ tầng, tỉnh đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, việc rà soát quy hoạch, hoàn thiện cơ chế chính sách và huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm để thúc đẩy phát triển các cụm công nghiệp trên địa bàn.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh yêu cầu Sở Công Thương phối hợp với các sở, ngành và địa phương rà soát, điều chỉnh phương án phát triển CCN trong Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, bảo đảm tính đồng bộ và phù hợp với nhu cầu phát triển sản xuất, kinh doanh.
Các xã, phường được yêu cầu tiếp nhận, quản lý và vận hành tài sản hạ tầng CCN theo đúng quy định; đồng thời chủ động hỗ trợ các nhà đầu tư trong quá trình triển khai dự án. Việc huy động nguồn lực để hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống xử lý nước thải tập trung, phải được ưu tiên nhằm bảo đảm yêu cầu về bảo vệ môi trường.
Đối với các doanh nghiệp đầu tư hạ tầng CCN, lãnh đạo tỉnh đề nghị tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thủ tục pháp lý và triển khai xây dựng hạ tầng theo đúng kế hoạch đã được phê duyệt.
Song song với đó, tỉnh cũng sẽ nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 22/2021/NQ-HĐND khi có các chính sách mới từ Trung ương, nhằm nâng cao tính hấp dẫn của môi trường đầu tư, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển hạ tầng CCN.
Việc tháo gỡ kịp thời những vướng mắc trong quản lý và phát triển CCN không chỉ giúp khai thác hiệu quả quỹ đất công nghiệp mà còn tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư và giải quyết việc làm tại địa phương trong thời gian tới. Khi các khó khăn từng bước được xử lý, hệ thống cụm công nghiệp sẽ phát huy tốt hơn vai trò thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất, tạo việc làm cho người lao động và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương trong thời gian tới.
Lê Quyết
