Theo số liệu của Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa từ đầu năm đến giữa tháng 6 đạt gần 497 tỷ USD. Trong đó, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến cán cân thương mại thâm hụt khoảng 16,8 tỷ USD, trái ngược với mức xuất siêu hơn 2,6 tỷ USD của cùng kỳ năm ngoái.
Riêng trong nửa đầu tháng 6, mức nhập siêu đã lên tới gần 2,8 tỷ USD. Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đồng loạt tăng cường nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu đầu vào nhằm chuẩn bị cho các kế hoạch sản xuất mới.
Đáng chú ý, phần lớn giá trị nhập khẩu tập trung vào nhóm hàng phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch trên 99 tỷ USD. Nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng cũng đạt hơn 31 tỷ USD.
Bên cạnh đó, nhiều loại nguyên vật liệu cơ bản phục vụ công nghiệp như sắt thép, chất dẻo, kim loại, vải, hóa chất và nhiên liệu đều ghi nhận mức tăng trưởng cao. Đặc biệt, nhập khẩu xăng dầu tăng gần 60%, khí hóa lỏng tăng gần 90% so với cùng kỳ, cho thấy nhu cầu năng lượng phục vụ sản xuất đang gia tăng đáng kể.
Các chuyên gia cho rằng, cơ cấu nhập khẩu hiện nay khác xa những giai đoạn nhập siêu do tiêu dùng tăng nóng trước đây. Thay vào đó, dòng vốn ngoại tệ đang được sử dụng chủ yếu để nhập các yếu tố đầu vào của nền kinh tế. Đây là cơ sở quan trọng giúp nâng cao năng lực sản xuất và tạo nguồn hàng cho xuất khẩu trong thời gian tới.
Xu hướng này cũng phù hợp với kết quả khảo sát mới nhất về triển vọng doanh nghiệp do Ngân hàng UOB thực hiện. Báo cáo cho thấy niềm tin kinh doanh tại Việt Nam đang cải thiện rõ rệt khi có tới 85% doanh nghiệp đánh giá tích cực về triển vọng hoạt động trong thời gian tới, tăng mạnh so với năm trước.
Không chỉ kỳ vọng vào sự phục hồi của thị trường, nhiều doanh nghiệp còn lên kế hoạch mở rộng sản xuất và tìm kiếm cơ hội tại các thị trường mới. Khoảng 80% doanh nghiệp được khảo sát cho biết sẽ đẩy mạnh hoạt động đầu tư trong vòng hai năm tới, đồng thời mở rộng cơ sở sản xuất để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng.
Song song với việc mở rộng quy mô, doanh nghiệp cũng đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số. Trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và các nền tảng công nghệ được xem là động lực quan trọng để nâng cao năng suất và sức cạnh tranh. Điều này lý giải vì sao nhu cầu nhập khẩu thiết bị công nghệ cao, linh kiện điện tử và máy móc hiện đại tiếp tục gia tăng trong những tháng đầu năm.
Ở góc độ vĩ mô, nhập siêu gia tăng trong ngắn hạn có thể tạo áp lực nhất định lên tỷ giá và thị trường ngoại hối khi nhu cầu thanh toán bằng USD tăng lên. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, đây là diễn biến có thể chấp nhận được nếu nguồn vốn nhập khẩu được sử dụng hiệu quả cho hoạt động sản xuất.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động và chuỗi cung ứng quốc tế vẫn tiềm ẩn rủi ro, việc doanh nghiệp chủ động nhập khẩu nguyên liệu, thiết bị từ sớm giúp giảm thiểu nguy cơ đứt gãy nguồn cung và bảo đảm tiến độ sản xuất trong các quý cuối năm.
Về dài hạn, lượng hàng hóa nhập khẩu hiện nay được kỳ vọng sẽ chuyển hóa thành năng lực sản xuất mới, gia tăng sản lượng xuất khẩu và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào con số nhập siêu đơn thuần, cần đánh giá chất lượng của dòng vốn nhập khẩu và khả năng tạo ra giá trị gia tăng trong tương lai.
Nếu xu hướng mở rộng đầu tư của doanh nghiệp tiếp tục được duy trì, nhập siêu hiện nay có thể trở thành bước đệm cho một chu kỳ tăng trưởng mới của nền kinh tế, khi năng lực sản xuất được nâng cao và hoạt động xuất khẩu lấy lại đà tăng tốc trong những tháng cuối năm.
Nam Sơn (t/h)
