Đây được xem là căn cứ pháp lý quan trọng nhằm tiếp tục chuẩn hóa, nâng cao chất lượng và giá trị các sản phẩm OCOP trên phạm vi cả nước, đồng thời tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững, hiện đại và gắn với lợi thế đặc trưng của từng địa phương.
Theo chỉ đạo của UBND tỉnh Ninh Bình, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với UBND các xã, phường cùng các đơn vị liên quan tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc các nội dung theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ. Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm chủ động theo dõi tình hình thực tế, tham mưu UBND tỉnh Ninh Bình những nội dung thuộc thẩm quyền, bảo đảm quá trình triển khai đúng quy định, hiệu quả và phù hợp với điều kiện địa phương.
Việc triển khai bộ tiêu chí mới được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ trong công tác quản lý, đánh giá và phát triển sản phẩm OCOP, giúp các chủ thể sản xuất nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Theo Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg, bộ tiêu chí OCOP mới áp dụng đối với 6 nhóm sản phẩm chủ lực gồm: thực phẩm; đồ uống; dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.
Các đối tượng tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP gồm hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại, hộ sản xuất có đăng ký kinh doanh hợp pháp. Điều này mở ra cơ hội cho nhiều chủ thể kinh tế nông thôn tham gia phát triển sản phẩm theo hướng chuyên nghiệp, bài bản và bền vững hơn.
Bộ tiêu chí đánh giá được xây dựng theo hướng khoa học, toàn diện với tổng số điểm tối đa là 100 điểm, chia thành 3 nhóm tiêu chí lớn. Trong đó, Phần A đánh giá về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng, gồm tổ chức sản xuất, phát triển sản phẩm và yếu tố cộng đồng, chiếm tối đa 40 điểm. Phần B đánh giá khả năng tiếp thị, gồm hoạt động quảng bá và câu chuyện sản phẩm, chiếm tối đa 25 điểm. Phần C đánh giá chất lượng sản phẩm, gồm các tiêu chí về cảm quan, dinh dưỡng, tính độc đáo, tiêu chuẩn chất lượng, hướng dẫn sử dụng và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế, chiếm tối đa 35 điểm.
Trên cơ sở kết quả chấm điểm, sản phẩm OCOP được phân thành 5 hạng sao. Trong đó, sản phẩm đạt từ 90 đến 100 điểm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia, là những sản phẩm có chất lượng cao, mang tính đặc trưng và có khả năng xuất khẩu. Sản phẩm đạt từ 70 đến dưới 90 điểm được công nhận 4 sao cấp tỉnh; từ 50 đến dưới 70 điểm đạt 3 sao cấp tỉnh; từ 30 đến dưới 50 điểm đạt 2 sao và dưới 30 điểm đạt 1 sao.
Theo quy định, Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ quyết định công nhận và cấp giấy chứng nhận OCOP đối với sản phẩm đạt 3 sao và 4 sao, với thời hạn hiệu lực 36 tháng.
Về quy trình thực hiện, UBND cấp tỉnh tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP ít nhất 2 đợt mỗi năm, hoàn thành trước ngày 30/6 và 30/12. Đối với cấp quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức đánh giá tối thiểu 2 đợt trong năm, trước ngày 30/9 và 30/3 hằng năm.
Ở cấp cơ sở, UBND cấp xã có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra và hoàn thiện hồ sơ trong thời hạn 15 ngày làm việc. Đối với những sản phẩm có tiềm năng đạt OCOP 5 sao, UBND tỉnh sẽ lập hồ sơ đề nghị cấp trung ương tổ chức đánh giá, phân hạng theo quy định.
Bên cạnh công tác đánh giá, quy định mới cũng đặc biệt chú trọng đến hoạt động hậu kiểm nhằm nâng cao tính minh bạch và chất lượng thực chất của sản phẩm OCOP. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét thu hồi giấy chứng nhận trong trường hợp chủ thể vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm, môi trường, sở hữu trí tuệ, gian lận hồ sơ hoặc sản phẩm không còn đáp ứng tiêu chí đã được công nhận.
Với sự chỉ đạo quyết liệt của UBND tỉnh Ninh Bình, cùng sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành và địa phương, chương trình OCOP tại Ninh Bình được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển theo hướng chuyên nghiệp, xanh và bền vững; qua đó góp phần nâng cao giá trị nông sản, sản phẩm đặc trưng địa phương, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn trong giai đoạn mới.
Nguyễn Kiên
