Khởi động từ năm 2010, Chương trình NTM được thiết kế theo nguyên tắc “người dân là chủ thể, Nhà nước định hướng và hỗ trợ”, huy động cả hệ thống chính trị và xã hội hóa nguồn lực. Chương trình không chỉ tập trung nâng cấp hạ tầng mà còn kết hợp hài hòa các trụ cột kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và hệ thống chính trị. Bộ tiêu chí NTM gồm 19 tiêu chí, áp dụng các nguyên tắc phát triển bền vững và bao trùm, đặt người dân vừa là đối tượng vừa là động lực phát triển.
Sau hơn 15 năm triển khai, nông thôn Việt Nam đã đạt nhiều thành quả nổi bật. Tính đến hết tháng 6/2025, cả nước có 6.084/7.669 xã đạt chuẩn NTM (79,3%), trong đó 2.567 xã đạt chuẩn NTM nâng cao và 743 xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Đặc biệt, 24 tỉnh, thành phố có 100% xã đạt chuẩn, trong đó 19 tỉnh đạt cả 100% xã chuẩn NTM nâng cao. Hạ tầng nông thôn phát triển vượt bậc với hơn 76% xã có đường trục xã, liên xã cứng hóa; trên 90% thôn, bản có đường ô tô đến trung tâm trải nhựa, bê tông; thủy lợi bảo đảm tưới cho hơn 80% diện tích đất nông nghiệp; điện lưới quốc gia phủ gần 100% xã.
Các dịch vụ xã hội cũng được nâng cấp. Trên 95% trường học đạt chuẩn quốc gia, hơn 92% xã đạt chuẩn y tế, nhiều nơi triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử và khám bệnh từ xã; thiết chế văn hóa thôn, xã được củng cố, tạo không gian sinh hoạt cộng đồng. NTM kiểu mẫu tiệm cận chuẩn đô thị văn minh, xanh – sạch – đẹp, ứng dụng công nghệ, đảm bảo an ninh trật tự.
Những kết quả này nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân, thúc đẩy kinh tế nông thôn. Thu nhập bình quân nông thôn năm 2025 dự kiến đạt 58 triệu đồng/người/năm, tăng 1,4 lần so với năm 2020; tỷ lệ hài lòng của người dân tại các xã đạt chuẩn NTM đạt 95–100%. Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2024 vượt 62,4 tỷ USD, nhiều ngành chủ lực đạt trên 5 tỷ USD. Chương trình NTM khẳng định vai trò chủ thể của nông dân và định hướng phát triển nông thôn Việt Nam văn minh, hiện đại và bền vững.
Nam Sơn (t/h)
