Hiện nay, trên địa bàn Quảng Ninh có 44 giấy phép khai thác khoáng sản nhóm I và 62 giấy phép khai thác khoáng sản nhóm II, III, IV đang được triển khai. Hoạt động khai thác khoáng sản đã đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, tăng thu ngân sách, tạo việc làm và đáp ứng nhu cầu nguyên liệu cho sản xuất.
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động khai thác khoáng sản cũng tác động trực tiếp đến hệ thống hạ tầng và môi trường. Quá trình bóc đất đá, khai thác, vận chuyển, chế biến khoáng sản làm gia tăng áp lực lên các tuyến giao thông, công trình thủy lợi, hệ thống thoát nước; ảnh hưởng đến môi trường đất, nước, không khí và đời sống của người dân khu vực có mỏ.
Tại nhiều địa phương như Cẩm Phả, Cửa Ông, Quang Hanh, Mông Dương, Vàng Danh, Uông Bí, Yên Tử, Quảng La, Cao Xanh, Hà Tu, Hà Lầm, Mạo Khê, Bình Khê, Hoàng Quế…, hoạt động khai thác diễn ra với quy mô lớn trong nhiều năm. Nhu cầu đầu tư, sửa chữa hạ tầng kỹ thuật, công trình bảo vệ môi trường vì vậy ngày càng tăng, trong khi nguồn kinh phí thực hiện chủ yếu vẫn từ ngân sách nhà nước.
Theo UBND tỉnh Quảng Ninh, thời gian qua nhiều doanh nghiệp đã chủ động hỗ trợ địa phương xây dựng hạ tầng, thực hiện các công trình bảo vệ môi trường và hoạt động an sinh xã hội. Tuy nhiên, việc đóng góp chủ yếu trên cơ sở tự nguyện, chưa có quy định thống nhất về trách nhiệm, mức đóng góp và cơ chế quản lý, sử dụng nguồn kinh phí. Vì vậy, việc huy động nguồn lực chưa đồng đều, chưa tương xứng với mức độ tác động của hoạt động khai thác khoáng sản tại từng địa bàn.
Từ thực tiễn đó, HĐND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết quy định trách nhiệm đóng góp kinh phí của tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản. Theo quy định, mức kinh phí đóng góp được xác định trên một đơn vị sản phẩm khoáng sản nguyên khai và bằng 0,5% giá tính thuế tài nguyên tương ứng với từng nhóm, loại khoáng sản khai thác trên địa bàn tỉnh. Nguồn kinh phí này do Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức thu, nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước và được quản lý, phân bổ, sử dụng theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, Luật Địa chất và khoáng sản cùng các quy định pháp luật có liên quan để đầu tư, nâng cấp, duy tu hạ tầng kỹ thuật và các công trình bảo vệ môi trường.
Nghị quyết cũng giao UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức thực hiện, bảo đảm quản lý, sử dụng nguồn kinh phí đúng quy định, công khai, minh bạch, không để xảy ra thất thoát, tiêu cực, lãng phí. Thường trực HĐND tỉnh, các ban HĐND, các tổ đại biểu và đại biểu HĐND tỉnh thực hiện giám sát việc triển khai.
Trong nhiều năm qua, Quảng Ninh luôn nhất quán quan điểm phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Nghị quyết của HĐND tỉnh lần này tiếp tục cụ thể hóa quan điểm đó, khẳng định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản đối với địa bàn nơi diễn ra hoạt động khai thác. Khi được khai thác và hưởng lợi từ tài nguyên, doanh nghiệp cũng có trách nhiệm đóng góp nguồn lực để đầu tư hạ tầng kỹ thuật, bảo vệ môi trường, góp phần bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Trần Trang (t/h)
