Hiện nay, UAE không chỉ được biết đến là quốc gia giàu tài nguyên dầu mỏ mà còn là một trung tâm thương mại lớn của thế giới. Quốc gia này đứng thứ 11 toàn cầu về xuất khẩu hàng hóa và thứ 13 về xuất khẩu dịch vụ. Đáng chú ý, quy mô nhập khẩu phi dầu khí của UAE trong năm vừa qua đạt gần 800 tỷ USD, tạo ra dư địa lớn cho các quốc gia xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.
Trong quan hệ thương mại song phương, UAE là một trong những đối tác quan trọng của Việt Nam tại khu vực Trung Đông. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước hiện đã vượt 6,5 tỷ USD, trong đó Việt Nam duy trì mức xuất siêu gần 5 tỷ USD.
Chỉ trong hai tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam sang UAE đạt hơn 1 tỷ USD, tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm trước. Con số này cho thấy sức cạnh tranh ngày càng tăng của hàng Việt tại thị trường Trung Đông.
Tuy nhiên, theo ông Trương Xuân Trung – phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE, những biến động địa chính trị trong khu vực đang tạo ra nhiều thách thức mới cho hoạt động xuất khẩu. Căng thẳng giữa Iran và Israel đã khiến nhiều tuyến vận tải bị gián đoạn, đặc biệt là khu vực eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng đối với thương mại toàn cầu.
Việc các tuyến vận tải biển và đường hàng không bị ảnh hưởng khiến chi phí logistics tăng mạnh. Một số hãng tàu đã áp dụng thêm phụ phí chiến tranh và phí bảo hiểm hàng hải, làm gia tăng chi phí vận chuyển hàng hóa. Đồng thời, thời gian giao hàng cũng kéo dài hơn so với trước đây.
Tác động này đặc biệt rõ đối với nhóm hàng nông sản và thực phẩm tươi sống của Việt Nam, khi thời gian vận chuyển kéo dài có thể làm tăng nguy cơ hư hỏng. Ngoài ra, việc hàng hóa chậm nhập kho hoặc thay đổi điều kiện giao nhận cũng khiến nhiều doanh nghiệp đối mặt với rủi ro thanh toán và thu hồi vốn.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp Việt Nam cũng phải cạnh tranh với nhiều đối thủ lớn tại UAE như Ấn Độ, Nam Phi hay Ai Cập – những quốc gia có lợi thế về khoảng cách địa lý và chi phí vận chuyển.
Mặc dù vậy, thị trường UAE vẫn được đánh giá là điểm đến nhiều tiềm năng cho hàng hóa Việt Nam. Một trong những yếu tố quan trọng là việc Hiệp định Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Việt Nam – UAE (CEPA) chính thức có hiệu lực từ ngày 3/2/2026. Hiệp định này giúp nhiều mặt hàng nông sản và thực phẩm của Việt Nam được giảm thuế từ mức 5% xuống 0%, tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể về giá so với các quốc gia chưa có hiệp định thương mại với UAE.
Ngoài ra, UAE hiện đang đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung nhằm đảm bảo an ninh lương thực. Là quốc gia phải nhập khẩu tới 80–90% thực phẩm, UAE đang tích cực tìm kiếm các đối tác cung ứng ngoài khu vực xung đột.
Trong bối cảnh đó, nhiều mặt hàng thế mạnh của Việt Nam như tôm, cá tra và thực phẩm chế biến đang được tiêu thụ tốt tại các hệ thống bán lẻ lớn như LuLu Group International hay Carrefour.
Đặc biệt, các sản phẩm có thời hạn bảo quản dài như trái cây sấy, hạt khô và thực phẩm đóng hộp đang được thị trường quan tâm do phù hợp với nhu cầu dự trữ.
Để tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp Việt cần chủ động điều chỉnh chiến lược xuất khẩu. Trong đó, việc đa dạng hóa phương thức vận chuyển, lựa chọn các cảng trung chuyển an toàn và tăng tỷ lệ sản phẩm chế biến sâu sẽ giúp giảm áp lực từ biến động logistics.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ quy tắc xuất xứ để tận dụng tối đa ưu đãi thuế quan từ CEPA, đồng thời tích cực tham gia các hội chợ thương mại lớn tại UAE nhằm tìm kiếm đối tác và mở rộng hệ thống phân phối.
Theo các chuyên gia, nếu biết tận dụng hiệu quả lợi thế từ các hiệp định thương mại và linh hoạt thích ứng với biến động thị trường, hàng hóa Việt Nam hoàn toàn có thể củng cố vị thế tại UAE và mở rộng sang các thị trường khác trong khu vực Trung Đông.
Nam Sơn (t/h)
