Sáng 13/3, thành phố tổ chức hội nghị triển khai thí điểm chính sách tạo động lực thương mại hóa tài sản trí tuệ và kết quả nghiên cứu khoa học. Tham dự có đại diện các cơ quan Trung ương, lãnh đạo thành phố cùng các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP. HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết đây là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các chủ trương lớn của Đảng và Quốc hội, đồng thời đánh dấu sự chuyển dịch từ giai đoạn hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện thực chất, hướng tới các kết quả có thể đo lường.
Trong đợt triển khai đầu tiên, thành phố công bố danh mục 54 sản phẩm của 29 tổ chức đăng ký tham gia chương trình, với tổng kinh phí dự kiến hơn 500 tỉ đồng. Trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ hơn 200 tỉ đồng cho các hoạt động hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm và bảo hộ tài sản trí tuệ.
Các sản phẩm tập trung vào nhiều lĩnh vực công nghệ trọng điểm như máy bay không người lái (UAV), trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, đô thị thông minh, công nghệ sinh học và nông nghiệp công nghệ cao.
Theo báo cáo của Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh Lâm Đình Thắng, tỷ lệ thương mại hóa kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước hiện nay chỉ đạt khoảng 5%. Đáng chú ý, khoảng 37% kết quả nghiên cứu đã sẵn sàng chuyển giao nhưng chưa thể đưa vào thực tiễn do vướng mắc về cơ chế định giá tài sản, thủ tục giao quyền phức tạp và tâm lý e ngại rủi ro trong thực thi.
Để tháo gỡ những hạn chế này, đề án thí điểm của thành phố đưa ra hệ thống giải pháp đồng bộ. Một trong những điểm mới là thiết lập cơ chế xác lập giá trị tài sản minh bạch, trong đó chi phí nghiên cứu phát triển (R&D) được sử dụng làm mức giá sàn pháp lý nhằm giảm bớt tâm lý “sợ sai” của các đơn vị công lập khi chuyển giao công nghệ.
Song song đó, thành phố thực hiện cơ chế giao quyền linh hoạt, đơn giản hóa thủ tục hành chính để rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường. Chính sách tài chính cũng được thiết kế theo hướng khuyến khích doanh nghiệp tham gia, khi phần vốn nhà nước đầu tư trước đó không được tính vào tỷ lệ đối ứng của doanh nghiệp, đồng thời ngân sách có thể hỗ trợ tới 50% chi phí hoàn thiện sản phẩm.
Một điểm đáng chú ý là cơ chế quản trị rủi ro khoa học được đưa vào đề án, trong đó khẳng định việc bảo vệ các tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định và không hình sự hóa những rủi ro khách quan trong quá trình triển khai.
Tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Nguyễn Hoàng Giang đánh giá cao tiềm năng sáng tạo của TP. HCM, khi số lượng văn bằng sáng chế tăng 45,5% trong giai đoạn 2021 - 2025. Ông cho rằng thương mại hóa kết quả nghiên cứu cần bắt đầu từ việc quản trị tốt tài sản trí tuệ, bởi khi quyền sở hữu được xác lập rõ ràng, công nghệ mới có thể được định giá, chuyển giao và thu hút đầu tư.
Lãnh đạo thành phố cũng nhấn mạnh mô hình liên kết “ba nhà”: Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp là chìa khóa để nâng cao hiệu quả đầu tư ngân sách cho khoa học công nghệ, bảo đảm các sản phẩm nghiên cứu phục vụ trực tiếp đời sống và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Theo kế hoạch, sau 3 năm thí điểm, TP. HCM đặt mục tiêu đưa ít nhất 10 sản phẩm khoa học công nghệ ra thị trường và nâng tỷ lệ thương mại hóa tài sản trí tuệ lên mức 8 - 10%. Đây được kỳ vọng sẽ là bước đột phá giúp khơi thông nguồn lực tri thức, biến kết quả nghiên cứu thành động lực phát triển kinh tế xã hội của thành phố.
Hậu Thạch (t/h)
