Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, việc xây dựng TCVN mới xuất phát từ thực tế sau hơn 15 năm triển khai VietGAP, tỷ lệ áp dụng trong sản xuất rau vẫn còn rất thấp. Năm 2025, cả nước có khoảng 1,15 triệu ha trồng rau nhưng diện tích được chứng nhận VietGAP chỉ hơn 8.000 ha, tương đương chưa tới 0,6%. Các yêu cầu kỹ thuật, chi phí chứng nhận, hệ thống hồ sơ và quy trình giám sát được đánh giá là vẫn còn phức tạp đối với đa số hộ sản xuất nhỏ lẻ và hợp tác xã.
Dự thảo tiêu chuẩn mới được xây dựng theo hướng kế thừa các quy định hiện hành như VietGAP, ASEAN GAP và GlobalG.A.P, đồng thời điều chỉnh để phù hợp hơn với đặc thù sản xuất trong nước. Mục tiêu là tạo ra một bộ tiêu chuẩn có tính thực tiễn cao, dễ áp dụng nhưng vẫn bảo đảm các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ môi trường.
Theo các chuyên gia, điểm nổi bật của dự thảo là định hướng “ba giảm - ba tăng”, gồm giảm chi phí tuân thủ, giảm gánh nặng hồ sơ và giảm độ phức tạp trong quy trình sản xuất; đồng thời tăng tính thực chất, tăng khả năng áp dụng trên diện rộng và tăng tính minh bạch trong quản lý chất lượng sản phẩm.
Ông Hoàng Anh Thư, Phó Giám đốc Hợp tác xã Tân Minh Đức (Hải Phòng) cho rằng, việc xây dựng một khung tiêu chuẩn chung cho toàn bộ quy trình sản xuất, sơ chế rau là phù hợp với thực tế. Các nhóm rau ăn lá, rau ăn quả hay rau ăn củ đều có nhiều yêu cầu tương đồng về đất trồng, nước tưới, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, quản lý hồ sơ và truy xuất nguồn gốc. Cách tiếp cận này sẽ giúp giảm sự chồng chéo và tạo thuận lợi cho người sản xuất trong quá trình thực hiện.
Bên cạnh bộ tiêu chuẩn, cơ quan soạn thảo cũng định hướng xây dựng đồng bộ các công cụ hỗ trợ như sổ tay kỹ thuật, nhật ký sản xuất đơn giản, bảng kiểm đánh giá và hệ thống truy xuất nguồn gốc số hóa. Đây được xem là giải pháp giúp người dân dễ dàng tiếp cận và áp dụng quy trình sản xuất rau an toàn mà không phải chịu áp lực từ các thủ tục hành chính phức tạp.
Theo ông Nguyễn Quý Dương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, tiêu chuẩn mới sẽ là căn cứ kỹ thuật thống nhất phục vụ công tác quản lý, kiểm tra, giám sát và truy xuất nguồn gốc trên phạm vi toàn quốc. Đồng thời, bộ tiêu chuẩn cũng góp phần giúp nông dân từng bước tiếp cận tư duy sản xuất hiện đại, đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và quốc tế về chất lượng, môi trường và phát triển bền vững.
Dự kiến, Tiêu chuẩn quốc gia về quy trình sản xuất và sơ chế rau an toàn sẽ được hoàn thiện và trình công bố trong năm 2026. Việc ban hành bộ tiêu chuẩn mới được kỳ vọng sẽ tạo động lực thúc đẩy mở rộng diện tích sản xuất rau an toàn, nâng cao chất lượng nông sản, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và gia tăng năng lực cạnh tranh cho ngành rau Việt Nam trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.
Hậu Thạch (t/h)
