Mỗi quốc gia không chỉ có hệ thống tiêu chuẩn riêng, mà còn mang đặc trưng văn hóa tiêu dùng, khẩu vị và kỳ vọng khác biệt. Trong bối cảnh đó, xuất khẩu bền vững không thể dựa trên tư duy “một sản phẩm cho mọi thị trường”, mà đòi hỏi doanh nghiệp phải nghiên cứu kỹ và điều chỉnh phù hợp.
Thực tế từ ngành yến sào cho thấy rõ điều này. Công ty TNHH Yến Sào Kon Tum là một trong những đơn vị xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Theo đại diện doanh nghiệp, bài học lớn nhất không nằm ở thủ tục hay logistics, mà ở việc thích ứng với khẩu vị địa phương. Người tiêu dùng Trung Quốc có xu hướng ưa vị ngọt đậm và cảm nhận rõ tính “bổ dưỡng” qua hương vị. Vì vậy, sản phẩm yến chưng sẵn xuất khẩu phải điều chỉnh lại độ ngọt, đồng thời tính toán tỷ lệ phối trộn để vẫn giữ được hương tự nhiên và giá trị dinh dưỡng.
Không chỉ công thức, bao bì cũng được thiết kế lại để phù hợp với văn hóa quà tặng phổ biến tại thị trường này. Hộp sản phẩm phải sang trọng, màu sắc và thông tin thể hiện rõ nguồn gốc, đảm bảo yếu tố thẩm mỹ khi dùng làm quà biếu dịp lễ, Tết. Những thay đổi đó giúp sản phẩm dễ tiếp cận người tiêu dùng bản địa hơn, thay vì giữ nguyên mẫu mã dành cho thị trường trong nước.
Tương tự, trong lĩnh vực thực phẩm bổ sung và chăm sóc sức khỏe, doanh nghiệp sản xuất nghệ nano cũng phải điều chỉnh theo yêu cầu từng thị trường. Đại diện Công ty Bắc Hà Curcumin cho biết, mỗi quốc gia có quy định khác nhau về hàm lượng hoạt chất, tiêu chuẩn an toàn và hồ sơ công bố sản phẩm. Có nơi ưa chuộng viên nang nhỏ tiện sử dụng, nơi khác lại ưu tiên dạng bột hòa tan hoặc dung dịch. Điều này buộc doanh nghiệp phải đầu tư thêm dây chuyền, thử nghiệm độ ổn định và hoàn thiện hệ thống kiểm soát chất lượng.
Bên cạnh đó, yêu cầu về chứng nhận và bằng chứng khoa học ngày càng trở nên quan trọng. Nhiều thị trường không chỉ quan tâm công dụng, mà còn đòi hỏi tài liệu kiểm nghiệm độc lập, tiêu chuẩn quốc tế và minh bạch quy trình sản xuất. Nếu không đáp ứng được, sản phẩm khó có thể duy trì chỗ đứng lâu dài.
Điểm chung giữa các doanh nghiệp thành công là sự chủ động nghiên cứu thị trường, trước khi tung sản phẩm. Thay vì chờ đơn đặt hàng rồi mới điều chỉnh, họ khảo sát thị hiếu, thử nghiệm mẫu và hoàn thiện hồ sơ pháp lý ngay từ đầu. Dù chi phí tăng lên do thay đổi công thức, thiết kế và quy trình, nhưng đổi lại là khả năng duy trì thị phần ổn định và mở rộng kênh phân phối.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt, lợi thế nguyên liệu hay giá thành thấp không còn đủ. Thị trường quốc tế thay đổi nhanh, xu hướng tiêu dùng liên tục dịch chuyển, đặc biệt ở nhóm sản phẩm thực phẩm và chăm sóc sức khỏe. Doanh nghiệp muốn đi đường dài phải linh hoạt, cập nhật quy định và sẵn sàng điều chỉnh sản phẩm theo từng giai đoạn.
Xuất khẩu ngày nay vì thế không chỉ là bán hàng ra nước ngoài, mà là quá trình “bản địa hóa” sản phẩm. Từ độ ngọt của một hũ yến chưng đến hàm lượng curcumin trong viên nghệ nano, từng chi tiết nhỏ đều có thể quyết định thành công. Muốn phát triển bền vững, doanh nghiệp Việt cần đặt người tiêu dùng ở từng thị trường vào trung tâm chiến lược, coi sự thấu hiểu là nền tảng cho năng lực cạnh tranh dài hạn.
Nam Sơn (t/h)
