Du lịch nông nghiệp – Kết hợp sản xuất và trải nghiệm
Du lịch nông nghiệp là loại hình khai thác trực tiếp các hoạt động sản xuất nông nghiệp để phát triển dịch vụ phục vụ nhu cầu tham quan, giải trí và giáo dục. Tại đây, du khách không chỉ ngắm cảnh mà còn được tham gia vào các hoạt động như tìm hiểu hệ sinh thái, trồng cây, thu hoạch nông sản hay trải nghiệm đời sống nông dân.
Điển hình như gia đình anh Nguyễn Văn Sơn (xã La Dạ) có hơn 2,5 ha với nhiều chủng loại trái cây như: Sầu riêng, măng cụt, bơ… Thời gian đầu, anh Sơn trồng chỉ bán cho thương lái. Vài năm trở lại đây, vườn của anh đón khách tấp nập. “Vào dịp hè cũng là mùa trái cây, lượng khách thường đến tham quan đông, vừa tạo không gian cho khách trải nghiệm, ăn uống tại vườn, mà gia đình không lo đầu ra của sản phẩm, nông sản vẫn được tiêu thụ tại chính vườn của mình”, anh Sơn cho biết.
Không dừng lại ở giá trị trải nghiệm, mô hình này còn góp phần: Gia tăng giá trị nông sản. Mở rộng đầu ra tiêu thụ. Thúc đẩy thương mại nông nghiệp. Tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân địa phương.
Trong bối cảnh nhu cầu du lịch xanh – an toàn – bền vững ngày càng gia tăng, đây được xem là xu hướng có tiềm năng phát triển mạnh trong tương lai.
Sức hút từ những mô hình thực tiễn
Tại khu vực Đông Nam tỉnh, nhiều mô hình du lịch nông nghiệp đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của du khách nội địa. Điển hình như “Vườn hoa mặt trời” tại xã Liên Hương từng tạo nên cơn sốt với hàng ngàn bông hướng dương nở rộ, kết hợp cảnh quan điện gió độc đáo. Mô hình này không chỉ phục vụ tham quan mà còn giúp gia tăng giá trị kinh tế từ nông nghiệp thông qua bán vé và dịch vụ đi kèm.
Bên cạnh đó, các vườn cây ăn trái cũng trở thành điểm đến hấp dẫn. Nhiều hộ dân đã chuyển đổi từ bán buôn sang kết hợp đón khách tham quan, vừa đảm bảo đầu ra sản phẩm vừa tạo thêm nguồn thu. Du khách có thể trực tiếp thưởng thức trái cây tại vườn, trải nghiệm thu hoạch và hiểu hơn về quy trình sản xuất.
Một số mô hình tiêu biểu khác cũng phát triển theo hướng đa dạng hóa trải nghiệm: Trang trại kết hợp chụp ảnh, thưởng thức nông sản. Không gian sinh thái gắn với suối, cắm trại, chèo thuyền. Kết hợp hoạt động giải trí ngoài trời và văn hóa bản địa. Những mô hình này cho thấy tiềm năng lớn khi kết hợp nông nghiệp với du lịch trải nghiệm.
Anh Dương Minh Quang, chủ vườn nho Vy Vy Farm (xã Hòa Thắng) chia sẻ: “Ban đầu, chúng tôi chủ yếu trồng thử nghiệm các loại nho như: hồng nhật, mẫu đơn, bailey… bán cho các thương lái trong và ngoài tỉnh. Từ năm năm 2022, chúng tôi đã phát triển thành mô hình Du lịch canh nông kết hợp tạo cảnh quan cho khách chụp hình, check in, thưởng thức trái cây tại chỗ. Ngoài cây nho, vườn còn có 300 trụ thanh long, táo và ổi Đài Loan, giúp du khách vừa tham quan, trải nghiệm vừa học hỏi cách làm nông nghiệp mới”. 
Dù có sức hút ban đầu, nhiều điểm du lịch nông nghiệp lại nhanh chóng giảm nhiệt. Nguyên nhân chính là: Sản phẩm đơn điệu, chủ yếu phục vụ “check-in”. Thiếu đổi mới và yếu tố trải nghiệm chuyên sâu. Dịch vụ phụ trợ còn hạn chế. Chưa có chiến lược phát triển dài hạn.
Thực tế cho thấy, nếu chỉ dừng ở việc tham quan và chụp ảnh, du khách thường không quay lại lần thứ hai. Việc định vị phân khúc giá rẻ, thiếu đầu tư vào chất lượng dịch vụ cũng khiến nhiều mô hình bỏ lỡ cơ hội phát triển bền vững.
Hướng đi: Phát triển theo chiều sâu và bản sắc địa phương
Để du lịch nông nghiệp thực sự trở thành sản phẩm chủ lực, cần chuyển từ “hình thức” sang “trải nghiệm có chiều sâu”. Một số định hướng quan trọng gồm: Xây dựng chuỗi trải nghiệm “từ trang trại đến bàn ăn”. Lồng ghép câu chuyện văn hóa và tập quán canh tác địa phương. Đa dạng hóa dịch vụ: lưu trú, ẩm thực, giáo dục trải nghiệm. Quy hoạch bài bản, tránh phát triển tự phát, manh mún.
Vườn hoa La Ngâu (xã Tánh Linh), tận dụng không gian bên con suối trong lành, chủ nơi này đã trồng một vườn hoa cánh bướm để du khách check in. Bên cạnh đó, điểm đến này đã xây dựng được hệ sinh thái dịch vụ đa dạng, bổ trợ hài hòa giữa nông nghiệp và du lịch, từ tắm suối, chèo ca nô, chơi kayak, đu dây, ngủ lều tạo nên chuỗi trải nghiệm gắn với văn hóa địa phương.
Hiện nay, nhiều khu vực đã bắt đầu hình thành các chuỗi sản phẩm đặc trưng: Tánh Linh với hạt điều và cá đặc sản. Liên Hương với nho, ớt chim, dưa lưới. Đức Linh với bưởi da xanh, sầu riêng.
Nếu được đầu tư đúng hướng, những sản phẩm này không chỉ nâng cao giá trị nông nghiệp mà còn tạo dấu ấn riêng cho du lịch địa phương.
Du lịch nông nghiệp tại Lâm Đồng đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, đặc biệt trong xu hướng du lịch xanh và trải nghiệm thực tế. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần có sự phối hợp giữa người dân, doanh nghiệp và chính quyền trong việc xây dựng sản phẩm có chiều sâu, mang đậm bản sắc địa phương và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách. Chỉ khi đó, du lịch nông nghiệp mới không chỉ là “trào lưu nhất thời” mà trở thành một trụ cột kinh tế lâu dài cho vùng nông thôn.
Hoàng Phương
