Giải ngân vốn kéo dài còn chậm, nhiều địa phương lúng túng
Chiều 9/10, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức hội nghị trực tuyến với các địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và đôn đốc giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh chủ trì hội nghị.
Theo báo cáo tại hội nghị, kế hoạch vốn đầu tư phát triển của 3 chương trình giai đoạn 2021-2025 được phép kéo dài sang năm 2026 là 774,528 tỷ đồng. Đến ngày 8/10, số vốn giải ngân đạt 243,853 tỷ đồng, tương đương 33,39% kế hoạch, thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ giải ngân chung của toàn tỉnh là 70,90%.
Đối với nguồn vốn sự nghiệp của 3 chương trình, tổng kế hoạch vốn giai đoạn 2021-2025 kéo dài sang năm 2026 là 1.498,669 tỷ đồng. Tính đến ngày 30/9, số vốn giải ngân đạt 540,417 tỷ đồng, tương ứng 38,43% kế hoạch.
Những con số này cho thấy áp lực giải ngân vẫn rất lớn trong những tháng cuối năm, đòi hỏi các địa phương và chủ đầu tư phải khẩn trương rà soát tiến độ, xử lý những điểm nghẽn để đưa nguồn lực vào thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Thực tế triển khai cũng bộc lộ sự chênh lệch đáng kể giữa các địa phương. Một số xã như Hưng Nguyên Nam, Bạch Hà, Sơn Lâm, Cát Ngạn, Xuân Lâm, Nghĩa Đàn, Anh Sơn Đông, Quang Đồng và Yên Thành đã giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư phát triển được giao. Tuy nhiên, vẫn còn 10 địa phương và 3 đơn vị chủ đầu tư cấp tỉnh có số vốn trên 5 tỷ đồng nhưng tỷ lệ giải ngân chưa đạt mức bình quân chung của tỉnh.
Nguyên nhân được chỉ ra không chỉ nằm ở những khó khăn khách quan mà còn xuất phát từ công tác chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện. Tại một số địa phương, nhất là cấp xã, việc triển khai chương trình còn lúng túng, thiếu quyết liệt. Công tác rà soát, điều chỉnh nguồn vốn của những dự án đã hoàn thành hoặc không còn nhiệm vụ chi để chuyển sang các nội dung khác vẫn chậm.
Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ chuyên môn tại một số cơ sở thường xuyên thay đổi, khiến việc tiếp nhận, bàn giao công việc chưa kịp thời, ảnh hưởng đến quá trình tham mưu, hoàn thiện thủ tục và tổ chức thực hiện dự án.
Tại hội nghị, đại diện các địa phương đề nghị các sở, ngành tiếp tục ban hành hướng dẫn cụ thể về trình tự, thủ tục và hồ sơ đối với từng dự án thành phần, giúp cơ sở có căn cứ triển khai thống nhất, hạn chế việc phải bổ sung, điều chỉnh nhiều lần.
Đối với dự án tái định cư Bảo Nam tại xã Hữu Kiệm, sử dụng nguồn vốn từ chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, địa phương kiến nghị Sở Xây dựng cử cán bộ chuyên môn trực tiếp đến hiện trường để hướng dẫn xử lý, điều chỉnh hồ sơ thiết kế. Việc thống nhất phương án ngay tại công trường được kỳ vọng giúp địa phương và đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ, tránh kéo dài do phải sửa đổi hồ sơ nhiều lần.
Xã Hữu Kiệm cũng đề xuất thu hồi, điều chuyển 2,2 tỷ đồng vốn đầu tư không còn nhu cầu sử dụng, nhằm bảo đảm nguồn lực được bố trí phù hợp với yêu cầu thực tế.
Gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân
Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh cho rằng, qua kiểm tra thực tế, có những địa phương có điều kiện tương đồng nhưng đạt kết quả giải ngân rất tốt, trong khi một số nơi vẫn chậm trễ. Điều này cho thấy những hạn chế trong tổ chức thực hiện, năng lực tham mưu và tinh thần trách nhiệm là các yếu tố cần được nhìn nhận nghiêm túc.
Theo ông Phùng Thành Vinh, tại một số địa phương, việc bố trí cán bộ chưa hợp lý, cán bộ chưa thực sự tâm huyết hoặc chưa nắm chắc các quy định, hướng dẫn của cấp trên. Sự phối hợp giữa các sở, ngành chuyên môn với địa phương chưa chặt chẽ; hoạt động của ban chỉ đạo ở một số nơi chưa phát huy hiệu quả, thiếu sự bám sát và chỉ đạo sâu sát đối với từng nhiệm vụ cụ thể.
Để khắc phục tình trạng này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các địa phương, chủ đầu tư rà soát toàn diện từng dự án, phân loại rõ các nguồn vốn đã giải ngân, dự án đang trong quá trình phê duyệt, dự án chuẩn bị triển khai và những khoản vốn không có khả năng giải ngân hoặc cần điều chuyển.
Đối với các dự án gặp trở ngại do nguyên nhân bất khả kháng, địa phương phải khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền xem xét điều chuyển vốn theo đúng quy định, tránh để nguồn lực bị tồn đọng trong khi những nhiệm vụ khác đang cần kinh phí thực hiện.
Lãnh đạo cấp xã phải trực tiếp làm việc với các bộ phận chuyên môn để xử lý từng vướng mắc, xác định rõ nội dung cần giải quyết, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị. Cùng với đó, các thành viên ban chỉ đạo phải được phân công cụ thể địa bàn, lĩnh vực phụ trách; tăng cường kiểm tra cơ sở, vừa hướng dẫn nghiệp vụ, vừa đôn đốc tiến độ và tháo gỡ khó khăn phát sinh.
Một trong những giải pháp được tỉnh nhấn mạnh là tăng cường giám sát tiến độ giải ngân theo tuần. Phó Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Tài chính xây dựng bộ chỉ số đánh giá, chấm điểm tiến độ giải ngân đối với từng đơn vị. Những đơn vị chậm tiến độ từ 1-3 tuần liên tiếp sẽ bị phê bình, trừ điểm thi đua công khai.
Ngoài chế độ báo cáo định kỳ hằng tháng, các địa phương phải cập nhật số liệu giải ngân nguồn vốn thuộc 3 chương trình mục tiêu quốc gia trước 15 giờ thứ Sáu hằng tuần. Những trường hợp chậm báo cáo hoặc không nắm chắc số liệu sẽ bị xem xét trách nhiệm nghiêm túc.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh nhấn mạnh, các chương trình mục tiêu quốc gia có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, nhất là nâng cao đời sống người dân, giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và thu hẹp khoảng cách phát triển tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Vì vậy, người đứng đầu các sở, ngành và địa phương phải nắm chắc từng chỉ tiêu, từng dự án, chủ động xử lý khó khăn thuộc thẩm quyền và kịp thời báo cáo những vấn đề vượt thẩm quyền. Tỉnh yêu cầu chấm dứt tình trạng né tránh trách nhiệm, thiếu quyết liệt hoặc để công việc đình trệ kéo dài, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và bảo đảm các chương trình được triển khai đúng mục tiêu.
Lê Quyết
