Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tình hình kinh tế - xã hội hai tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Các hoạt động sản xuất, kinh doanh dần khởi sắc sau kỳ nghỉ Tết, tạo tâm lý lạc quan cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân khi bước vào năm mới. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, một số chỉ số quan trọng cũng cho thấy nền kinh tế vẫn đối mặt với những thách thức nhất định, đặc biệt là ở khu vực tiêu dùng nội địa.
TS Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, cho biết tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong hai tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 1.236,6 nghìn tỷ đồng, tăng 4,5% so với cùng kỳ năm trước nếu loại trừ yếu tố giá. Mức tăng này thấp hơn so với mức tăng 6,2% của năm 2025 và 5,3% của năm 2024. Điều đáng chú ý là mức tăng trưởng tiêu dùng chưa tương xứng với sự phục hồi mạnh mẽ của ngành du lịch khi lượng khách quốc tế đến Việt Nam trong hai tháng đầu năm đạt khoảng 4,7 triệu lượt, tăng hơn 18% so với cùng kỳ.
Theo ông Lâm, diễn biến trên cho thấy tổng cầu tiêu dùng trong nước vẫn phục hồi chậm. Trong khi đó, tiêu dùng nội địa được xem là trụ cột quan trọng để bù đắp những biến động bất lợi của thương mại quốc tế. Nếu sức mua trong nước không được cải thiện, nền kinh tế sẽ phải phụ thuộc nhiều hơn vào xuất khẩu và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), trong khi bối cảnh kinh tế và địa chính trị toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
“Tiêu dùng cuối cùng trong nước là yếu tố ổn định nhất của tăng trưởng kinh tế. Khi trụ cột này suy yếu, nền kinh tế sẽ dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc từ bên ngoài”, ông Lâm nhận định.
Trước thực tế đó, Bộ Công Thương xác định phát triển thị trường trong nước là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược điều hành kinh tế. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, trong bối cảnh thế giới liên tục xuất hiện các cú sốc lớn như đại dịch, xung đột địa chính trị và căng thẳng thương mại, việc phát huy sức mạnh của thị trường nội địa đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Theo ông Tân, với quy mô hơn 100 triệu dân, thị trường trong nước hiện đóng góp khoảng 62% vào tăng trưởng GDP hằng năm. Đây là dư địa phát triển lớn và cũng là động lực chiến lược giúp nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng ổn định. Đồng thời, việc chủ động nguồn cung nguyên liệu, nhiên liệu và hàng hóa trong nước cũng góp phần nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế, hạn chế nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.
Để phát huy hiệu quả vai trò của thị trường nội địa, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trước mắt, trọng tâm là kích cầu tiêu dùng, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường và bảo đảm cân đối cung – cầu đối với các mặt hàng thiết yếu.
Năm 2025, Bộ đã ban hành chương trình phát triển thị trường trong nước giai đoạn 2025 – 2027, với mục tiêu thúc đẩy tiêu dùng, phát triển thương mại hiện đại và tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Chương trình hướng đến việc nâng cao vị thế hàng Việt, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo nền tảng ổn định cho kinh tế vĩ mô.
Song song với đó, Bộ cũng chú trọng mở rộng không gian thị trường thông qua phát triển thương mại biên giới, đặc biệt với các nước láng giềng như Campuchia. Nhiều hội nghị kết nối doanh nghiệp sản xuất, phân phối và logistics giữa Việt Nam và Campuchia đã được tổ chức nhằm thúc đẩy giao thương và mở rộng kênh tiêu thụ hàng hóa Việt.
Về dài hạn, ngành công thương tập trung hiện đại hóa hạ tầng thương mại và hệ thống phân phối. Các chính sách phát triển thị trường bán lẻ đến năm 2030, tầm nhìn 2050 đang được triển khai nhằm xây dựng mạng lưới phân phối hiện đại kết hợp với kênh truyền thống. Bên cạnh đó, việc nâng cấp chợ truyền thống, phát triển hệ thống logistics và ứng dụng công nghệ số trong chuỗi cung ứng cũng được đẩy mạnh.
Thương mại điện tử tiếp tục được xác định là một trong những kênh quan trọng để mở rộng thị trường cho doanh nghiệp. Các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất đưa sản phẩm lên nền tảng số đang được triển khai nhằm nâng cao năng lực kinh doanh trong môi trường số.
Ngoài ra, nhiều chương trình xúc tiến thương mại như hội chợ, tuần lễ hàng Việt, chương trình khuyến mại tập trung và các hoạt động quảng bá sản phẩm địa phương cũng được tổ chức thường xuyên. Đây là những hoạt động góp phần kích thích tiêu dùng, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thị trường.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, việc củng cố sức mạnh của thị trường nội địa sẽ là “tấm đệm” quan trọng giúp nền kinh tế Việt Nam duy trì ổn định và tăng trưởng bền vững trong thời gian tới.
Nam Sơn (t/h)
