Nhu cầu ethanol dự báo tăng mạnh
Theo Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, Việt Nam hiện có 6 nhà máy sản xuất ethanol nhiên liệu với tổng công suất thiết kế khoảng 600.000 m³/năm. Nếu vận hành tối đa, sản lượng này chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu pha chế xăng E10, tương đương khoảng 1,5 triệu m³ ethanol mỗi năm. Khi E10 được triển khai trên toàn quốc, nhu cầu ethanol dự kiến tăng nhanh trong khi vùng nguyên liệu trong nước vẫn chưa ổn định.
Thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, cả nước có gần 600.000 ha sắn, sản lượng hơn 10,5 triệu tấn củ tươi mỗi năm. Tuy nhiên, diện tích phân tán, năng suất thấp và điều kiện đất đai hạn chế khiến nguồn nguyên liệu cho sản xuất ethanol còn thiếu hụt.
Theo Tiến sĩ Chu Tiến Quang, cần mở rộng nghiên cứu và quy hoạch vùng nguyên liệu sang các nguồn có tiềm năng như ngô, cám gạo, phụ phẩm nông nghiệp hoặc gạo phẩm cấp thấp. Việc tận dụng các nguồn này không chỉ giảm áp lực lên đất đai mà còn tạo giá trị gia tăng cho nông dân, góp phần hình thành mô hình sản xuất tuần hoàn, bền vững.
Ông Nguyễn Trí Ngọc, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam cho rằng, cần phát triển giống sắn năng suất cao và xây dựng chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất ethanol với nông dân, hợp tác xã để chủ động nguồn nguyên liệu trong nước.
Tại khâu sản xuất nhiên liệu, ông Cao Tuấn Sĩ, Giám đốc Nhà máy Lọc dầu Dung Quất (thuộc Công ty Cổ phần Lọc Hóa dầu Bình Sơn) cho biết, đơn vị đã nâng cấp hệ thống phối trộn, sẵn sàng cung ứng 100% xăng E10 cho thị trường từ 1/6/2026. Với nhu cầu khoảng 300.000 m³ ethanol mỗi tháng, doanh nghiệp sẽ tăng cường mua trong nước và nhập khẩu khi cần thiết để bảo đảm nguồn nguyên liệu.
Doanh nghiệp chủ động hạ tầng, chuẩn bị nguồn cung
Theo Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, tập đoàn đã rà soát, nâng cấp hệ thống kho bồn, thiết bị phối trộn, đào tạo nhân sự và chủ động nguồn ethanol từ trong và ngoài nước. Hiện hai nhà máy ethanol nội địa chỉ đáp ứng một phần nhu cầu, phần còn lại được nhập khẩu từ Mỹ, Hàn Quốc, Singapore và Philippines.
Petrolimex đang vận hành 7 kho phối trộn xăng sinh học tại các khu vực trọng điểm, với công suất khoảng 6–6,1 triệu m³/năm, đồng thời tiếp tục đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất để bảo đảm năng lực cung ứng khi thị trường chuyển sang E10.
Ở nhóm doanh nghiệp đầu mối khác, Tổng Công ty Dầu Việt Nam hiện có 12 cơ sở pha chế xăng sinh học hoạt động ổn định trên cả nước, đủ khả năng đáp ứng nhu cầu nội bộ và gia công cho các đơn vị khác. Nguồn ethanol được duy trì khoảng 50% từ trong nước, phần còn lại nhập khẩu từ Mỹ, Brazil và Thái Lan.
Tuy vậy, việc triển khai E10 vẫn đối mặt một số thách thức. Theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, hàm lượng oxy trong xăng E10 không được vượt quá 3,7% khối lượng, đồng nghĩa xăng nền phải có hàm lượng oxy bằng 0. Nguồn xăng nền đạt chuẩn trong nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 60% nhu cầu, phần còn lại phải nhập khẩu với chi phí cao hơn.
Từ thực tế thí điểm kinh doanh E10 RON95-III từ tháng 8/2025, Petrolimex kiến nghị điều chỉnh một số tiêu chí trong quy chuẩn kỹ thuật để phù hợp hơn với khả năng cung ứng xăng nền trong nước và khu vực.
Hoàn thiện chính sách, thúc đẩy tiêu dùng
Theo kế hoạch của Bộ Công Thương, xăng E10 sẽ được sử dụng trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026, là bước đi quan trọng trong chiến lược năng lượng xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050.
Quyết định 273/QĐ-BCT phân công Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công chủ trì rà soát hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến tồn trữ, vận chuyển và phối trộn xăng sinh học; đồng thời nghiên cứu cơ chế tài chính, thuế phí để hỗ trợ doanh nghiệp và khuyến khích người tiêu dùng trong giai đoạn đầu.
Bộ Công Thương cũng yêu cầu các địa phương và thương nhân đầu mối hoàn thiện kế hoạch hành động, bảo đảm hạ tầng và nguồn cung, đẩy mạnh truyền thông nhằm xóa bỏ tâm lý e ngại của người dân về độ an toàn kỹ thuật của xăng sinh học.
Sau khi triển khai E10 trên toàn quốc, xăng sinh học E5 RON92 vẫn tiếp tục lưu hành song song đến hết ngày 31/12/2030 trước khi có điều chỉnh tiếp theo.
Ở góc độ hợp tác quốc tế, Mitsui & Co (Nhật Bản) đã bày tỏ mong muốn thiết lập chuỗi cung ứng ethanol thương mại cho Việt Nam, coi đây là thị trường trọng điểm tại Đông Nam Á và sẵn sàng cung cấp nguồn nguyên liệu với giá cạnh tranh phục vụ lộ trình phối trộn xăng E10.
Thiên Trường
