Theo Nghị định 90/2026 vừa được Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ ngày 15/5 tới, hành vi bán thuốc kê đơn khi không có chỉ định của bác sĩ sẽ bị xử phạt từ 10-20 triệu đồng, tăng gấp đôi so với mức phạt hiện hành từ 5-10 triệu đồng.
Đây được xem là động thái mạnh tay của cơ quan quản lý nhằm chấn chỉnh tình trạng bán thuốc tùy tiện, đặc biệt là các loại kháng sinh và thuốc đặc trị vốn đang được mua bán khá dễ dàng trên thị trường.
Nghị định mới quy định hàng loạt hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh dược sẽ bị xử lý nghiêm. Trong đó, các cơ sở bán thuốc kê đơn không có đơn thuốc hợp lệ, không tuân thủ quy định chuyên môn hoặc vi phạm điều kiện kinh doanh thuốc đều có thể bị xử phạt nặng.
Thực tế nhiều năm qua, không ít người dân có thói quen tự mua thuốc điều trị mà không qua thăm khám. Chỉ cần mô tả triệu chứng sơ bộ, người mua đã có thể dễ dàng được bán kháng sinh hoặc thuốc đặc trị tại nhiều quầy thuốc.
Theo các chuyên gia y tế, tình trạng lạm dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, đang khiến nguy cơ kháng kháng sinh tại Việt Nam gia tăng nhanh chóng.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng ước tính trong giai đoạn 2020-2023, Việt Nam ghi nhận gần 300.000 ca tử vong liên quan đến tình trạng kháng kháng sinh. Đây là hiện tượng vi khuẩn, virus, nấm hoặc ký sinh trùng biến đổi khiến thuốc điều trị mất tác dụng, làm người bệnh điều trị lâu hơn, tốn kém hơn và tăng nguy cơ tử vong.
Không chỉ siết hoạt động bán thuốc, Nghị định mới còn tăng cường quản lý nhân sự trong lĩnh vực dược.
Theo đó, cá nhân có hành vi cho thuê hoặc cho mượn chứng chỉ hành nghề dược sẽ bị phạt từ 10-20 triệu đồng. Các nhà thuốc sử dụng nhân viên bán thuốc không đủ trình độ chuyên môn cũng có thể bị xử phạt từ 1-3 triệu đồng.
Đáng chú ý, Chính phủ cũng cấm hoàn toàn việc bán thuốc kê đơn, thuốc hạn chế bán lẻ và thuốc thuộc diện kiểm soát đặc biệt trên các sàn thương mại điện tử.
Các cơ sở muốn kinh doanh thuốc trực tuyến hợp pháp phải thực hiện báo cáo với cơ quan chức năng trước khi triển khai hoạt động.
Ngoài ra, cơ quan quản lý nghiêm cấm việc mua bán thuốc thử lâm sàng, thuốc pha chế trong bệnh viện đưa ra thị trường hoặc giao dịch thuốc hạn chế khi chưa được cấp phép theo quy định.
Đối với các hệ thống nhà thuốc lớn, doanh nghiệp phải công khai đầy đủ danh sách cơ sở trực thuộc, đồng thời báo cáo kịp thời khi thay đổi người chịu trách nhiệm chuyên môn.
Giới chuyên gia đánh giá việc tăng mạnh chế tài xử phạt sẽ tạo áp lực buộc các nhà thuốc tuân thủ nghiêm quy định chuyên môn, hạn chế tình trạng bán thuốc theo yêu cầu của người mua như trước đây.
Đồng thời, quy định mới cũng được kỳ vọng sẽ góp phần thay đổi thói quen tự điều trị của người dân, hướng tới sử dụng thuốc đúng chỉ định và kiểm soát tốt hơn nguy cơ kháng kháng sinh trong cộng đồng.
Phương Thảo (t/h)
