Phát biểu tại sự kiện, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI cho biết PCI 2025 mang nhiều dấu ấn quan trọng, trong đó lần đầu tiên VCCI công bố một báo cáo toàn diện về khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam, phản ánh bức tranh tổng thể từ hơn 1 triệu doanh nghiệp và hơn 6,1 triệu hộ kinh doanh trên cả nước.
Theo ông Hồ Sỹ Hùng, khu vực kinh tế tư nhân hiện tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, chiếm hơn 50% tổng số việc làm của nền kinh tế. Báo cáo không chỉ đánh giá chất lượng điều hành cấp tỉnh mà còn phân tích năng lực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khả năng thích ứng của cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh mới.
Một điểm đáng chú ý của PCI 2025 là việc chính thức nâng cấp lên phiên bản PCI 2.0 sau hơn 21 năm triển khai. Phiên bản mới được cấu trúc lại gồm 9 chỉ số thành phần với 98 chỉ tiêu, tập trung đánh giá các nội dung như gia nhập thị trường, tiếp cận nguồn lực, tính minh bạch, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, cạnh tranh bình đẳng, thiết chế pháp lý và chính quyền kiến tạo.
Cùng với PCI 2.0, VCCI lần đầu tiên giới thiệu Chỉ số Hiệu quả Kinh tế Tư nhân (BPI), nhằm bổ sung góc nhìn về “đầu ra thị trường”, phản ánh khả năng doanh nghiệp tồn tại, sinh lời và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Khảo sát phục vụ báo cáo năm nay được thực hiện với quy mô lớn, gồm 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp FDI và 1.001 hộ kinh doanh tại 34 tỉnh, thành phố trên cả nước.
Kết quả khảo sát cho thấy khu vực kinh tế tư nhân đang dần vượt qua giai đoạn khó khăn và phục hồi tích cực. Năm 2025, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt khoảng 297.500 doanh nghiệp, tăng 27,4% so với năm trước; 85,7% doanh nghiệp cho biết đang duy trì hoặc mở rộng quy mô hoạt động.
Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra nhiều điểm nghẽn lớn cần tháo gỡ trong thời gian tới. Trong đó, 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng và mở rộng thị trường đầu ra; 75,5% doanh nghiệp cho biết khó tiếp cận vốn nếu không có tài sản bảo đảm.
Theo khảo sát, tỷ lệ khoản vay yêu cầu tài sản thế chấp tại Việt Nam lên tới 93,5%, cao hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực. Đồng thời, chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp có thể thường xuyên dự báo được thay đổi chính sách, trong khi hơn một nửa doanh nghiệp phải theo dõi thông tin qua mạng xã hội để cập nhật dự thảo văn bản.
Báo cáo cũng ghi nhận tình trạng chi phí không chính thức vẫn tồn tại ở nhiều lĩnh vực. Có khoảng 26% doanh nghiệp phản ánh phát sinh chi phí không chính thức khi thực hiện thủ tục xin giấy phép kinh doanh.
Đáng chú ý, năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn so với khu vực khi chỉ khoảng 8,8% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sản phẩm hoặc dịch vụ.
Theo đại diện VCCI, những dữ liệu này là cơ sở quan trọng để các cơ quan quản lý nhận diện rõ hơn các nút thắt của môi trường kinh doanh, từ đó có giải pháp điều hành sát thực tế hơn.
Năm nay, VCCI không tiếp tục công bố bảng xếp hạng từ 1 đến 34 như trước mà chuyển sang phân nhóm chất lượng điều hành nhằm phản ánh khách quan hơn điều kiện phát triển giữa các địa phương sau sáp nhập và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Theo đó, nhóm địa phương có chất lượng điều hành “Tốt” trong PCI 2025 gồm Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh.
Đối với chỉ số BPI thí điểm, ba địa phương dẫn đầu là Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Quảng Ninh.
Theo VCCI, kết quả phân tích cho thấy chất lượng điều hành kinh tế có mối liên hệ rõ rệt với hiệu quả phát triển khu vực kinh tế tư nhân sau khoảng ba năm, qua đó khẳng định cải cách thể chế cần được thực hiện kiên định, dài hạn và thực chất.
Chủ tịch VCCI nhấn mạnh, để đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, Việt Nam cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành cùng doanh nghiệp, từ giảm thủ tục sang kiến tạo môi trường cạnh tranh minh bạch, thuận lợi và bền vững hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
Hậu Thạch (t/h)
