Giá trị bứt phá, thị phần áp đảo
Theo thống kê từ Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam, tổng lượng xuất khẩu năm 2025 đạt hơn 247.000 tấn, giảm nhẹ so với năm trước nhưng giá trị lại tăng tới 26%. Sự tăng trưởng này chủ yếu đến từ việc giá hồ tiêu thế giới duy trì ở mức cao trong suốt năm, giúp bù đắp cho sự suy giảm về sản lượng do diện tích canh tác thu hẹp sau giai đoạn giá thấp kéo dài.
Bước sang năm 2026, xu hướng tích cực tiếp tục được duy trì. Ngay trong quý I, xuất khẩu hồ tiêu, đặc biệt là tiêu đen, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng cả về sản lượng và giá trị. Điều này cho thấy nhu cầu thị trường vẫn ở mức cao, đồng thời phản ánh sự phục hồi của chuỗi tiêu dùng toàn cầu.
Hiện nay, Việt Nam đang nắm giữ hơn 36% thị phần hồ tiêu thế giới, bỏ xa nhiều quốc gia sản xuất lớn như Ấn Độ hay Brazil. Trong bối cảnh sản lượng tại một số quốc gia cạnh tranh giảm do thời tiết bất lợi và dịch bệnh, vai trò của Việt Nam càng trở nên nổi bật khi giữ vai trò điều tiết nguồn cung.
Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là điểm đến lớn nhất của hồ tiêu Việt Nam. Dù tổng nhu cầu nhập khẩu của thị trường này có dấu hiệu chững lại, lượng tiêu từ Việt Nam vẫn tăng mạnh, chiếm tỷ trọng áp đảo. Bên cạnh đó, các thị trường truyền thống như Trung Đông, châu Âu hay Trung Quốc vẫn duy trì ổn định, trong khi một số thị trường mới như Canada ghi nhận mức tăng trưởng đột biến.
Việc mở rộng xuất khẩu sang hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ giúp ngành hồ tiêu giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ, đồng thời tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do để gia tăng lợi thế cạnh tranh.
Từ “vàng đen” thô đến chuỗi giá trị xanh và minh bạch
Dù đạt được những kết quả tích cực, ngành hồ tiêu Việt Nam đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các tiêu chuẩn quốc tế. Các thị trường nhập khẩu lớn như châu Âu, Hoa Kỳ hay Hàn Quốc liên tục siết chặt quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường.
Đặc biệt, các cảnh báo liên quan đến dư lượng hóa chất hoặc phụ gia cấm có thể khiến lô hàng bị trả về hoặc tiêu hủy, gây thiệt hại không chỉ về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến uy tín quốc gia. Trong bối cảnh đó, việc đáp ứng tiêu chuẩn không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc.
Song song với đó, xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang chuyển mạnh sang các sản phẩm “xanh”, thân thiện môi trường và có trách nhiệm xã hội. Người mua không chỉ quan tâm đến chất lượng mà còn yêu cầu minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng, từ vùng trồng đến chế biến và vận chuyển.
Trước yêu cầu mới, ngành hồ tiêu Việt Nam đang từng bước chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa vào sản lượng sang tập trung vào chất lượng và giá trị gia tăng. Các doanh nghiệp đã bắt đầu đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển các sản phẩm như tinh dầu tiêu, tiêu xay, tiêu hữu cơ… nhằm gia tăng giá trị và mở rộng thị trường.
Bên cạnh đó, việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, áp dụng quy trình sản xuất bền vững và giảm phát thải carbon đang trở thành xu hướng tất yếu. Mô hình liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và hợp tác xã cũng được thúc đẩy nhằm kiểm soát chất lượng ngay từ đầu vào.
Giới chuyên môn nhận định, tương lai của ngành hồ tiêu không chỉ nằm ở vị trí “nhà cung cấp lớn nhất”, mà còn ở khả năng dẫn dắt thị trường thông qua các tiêu chuẩn mới. Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người sản xuất trong việc nâng cao năng lực quản trị và đáp ứng yêu cầu quốc tế.
Trong dài hạn, nếu tận dụng tốt cơ hội từ xu hướng tiêu dùng và các hiệp định thương mại, hồ tiêu Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển mình từ một ngành xuất khẩu nguyên liệu sang một ngành công nghiệp gia vị có giá trị cao, đóng góp lớn hơn cho nền kinh tế.
Với nền tảng đã được thiết lập và định hướng chuyển đổi rõ ràng, hồ tiêu Việt Nam đang từng bước khẳng định không chỉ vị thế về sản lượng, mà còn về chất lượng, uy tín và trách nhiệm trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Nam Sơn
