Trong 5 năm qua, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng quanh 10%. Riêng 7 tháng đầu năm 2026, mức tăng đạt 13,4%, trong khi TP. Hồ Chí Minh tăng 13,5%.
Những con số này cho thấy sức mua đang duy trì tích cực. Tuy nhiên, khi mục tiêu tăng trưởng kinh tế được đặt ở mức cao, bài toán của ngành bán lẻ không còn đơn thuần là duy trì tốc độ hiện tại mà phải tìm thêm những động lực mới.
Một trong những khoảng trống được đặt ra là khả năng chuyển lượng khách du lịch lớn thành doanh thu bán lẻ.
Khách quốc tế đông nhưng mức chi tiêu còn thấp
Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, mức chi tiêu bình quân của một khách quốc tế tại Việt Nam hiện chỉ khoảng 400 USD, thấp hơn đáng kể so với Thái Lan, nơi con số này vượt 1.000 USD.
Khoảng cách này không hẳn đến từ sức hấp dẫn của điểm đến. Việt Nam đã đón khoảng 21 triệu lượt khách quốc tế và 135 triệu lượt khách nội địa trong năm 2025. Riêng TP. Hồ Chí Minh đón khoảng 8,5 triệu lượt khách quốc tế và 45 triệu lượt khách nội địa.
Vấn đề nằm ở khả năng giữ dòng tiền của du khách trong nền kinh tế. Khi thiếu những trung tâm mua sắm chuyên biệt, các sản phẩm thương hiệu và hệ thống hoàn thuế thuận tiện, một phần đáng kể ngân sách mua sắm của khách du lịch có thể được chuyển sang những điểm đến khác trong khu vực.
Đây chính là khoảng trống mà mô hình outlet có thể tham gia.
Outlet về bản chất là kênh phân phối chính thức, nơi các thương hiệu bán sản phẩm với mức giá thấp hơn giá niêm yết thông thường. Hàng hóa có thể là sản phẩm cuối mùa được chuyển từ cửa hàng trung tâm hoặc các dòng sản phẩm được thiết kế riêng cho kênh outlet.
Như vậy, outlet không đồng nghĩa với hàng lỗi hay hàng thanh lý. Nếu được tổ chức bài bản, đây có thể trở thành một điểm đến mua sắm độc lập, bổ trợ cho hệ thống trung tâm thương mại tại khu vực trung tâm đô thị.
Muốn hút dòng tiền phải giải bài toán pháp lý và hạ tầng
Một trong những trở ngại hiện nay là outlet chưa có định nghĩa pháp lý chính thức tại Việt Nam. Điều này khiến việc quy hoạch quỹ đất, xác định mô hình đầu tư, tiêu chuẩn hàng hóa và cơ chế quản lý chưa có một khung thống nhất.
Bộ Công Thương đang xây dựng đề án phát triển outlet với ba hướng gồm outlet cao cấp gắn với du lịch và điểm mua sắm, outlet tại khu vực ngoại vi đô thị và mô hình outlet tích hợp. Trước mắt, hai mô hình đầu được ưu tiên nghiên cứu.
Nếu được chuẩn hóa, outlet có thể trở thành một loại hình hạ tầng thương mại mới, thay vì chỉ được xem như một khu mua sắm thông thường.
Đối với TP. Hồ Chí Minh, bài toán trước mắt là tìm được những quỹ đất đủ lớn tại các vị trí có khả năng kết nối với dòng khách. Các khu vực cửa ngõ đô thị, gần sân bay Tân Sơn Nhất hoặc trên các tuyến kết nối với sân bay Long Thành được đánh giá có lợi thế về khả năng hình thành điểm mua sắm gắn với hành trình du lịch.
Tuy nhiên, một khu outlet lớn sẽ không thể hoạt động hiệu quả nếu chỉ dựa vào khách địa phương. Mô hình này cần được gắn với các hãng hàng không, doanh nghiệp lữ hành, khách sạn và các tour mua sắm để tạo dòng khách ổn định.
Khi đó, mua sắm không còn là hoạt động phụ sau chuyến du lịch mà có thể trở thành một phần của sản phẩm du lịch.
Không chỉ bán hàng giảm giá, mà phải tạo hệ sinh thái mua sắm
Để outlet phát triển bền vững, bài toán quan trọng nhất là niềm tin của người tiêu dùng.
Hàng hóa đưa vào outlet cần có nguồn gốc rõ ràng, thuộc thương hiệu chính thức hoặc đơn vị được ủy quyền phân phối. Với sản phẩm được sản xuất riêng cho kênh outlet, thông tin này cũng cần được thể hiện minh bạch trên nhãn hàng.
Cùng với đó là cơ chế kiểm soát giá. Việc công khai giá gốc, giá bán và mức giảm sẽ giúp hạn chế tình trạng nâng giá trước khi giảm hoặc lợi dụng tâm lý “hàng hiệu giá rẻ” để bán sản phẩm không đúng chất lượng.
Công nghệ truy xuất nguồn gốc, thanh toán số và dữ liệu khách hàng cũng có thể trở thành một phần của hệ sinh thái outlet. Đặc biệt, khả năng thanh toán thuận tiện bằng các phương thức quốc tế sẽ giúp giảm rào cản đối với khách nước ngoài.
Một bước tiến quan trọng khác là kết nối outlet với hệ thống hoàn thuế và miễn thuế. Khi du khách vừa được hưởng mức giá ưu đãi tại outlet, vừa có thể thực hiện hoàn thuế thuận tiện, sức hấp dẫn của điểm mua sắm sẽ tăng đáng kể.
Về phía hàng Việt, outlet cũng có thể trở thành một kênh đưa sản phẩm trong nước tiếp cận khách quốc tế. Việt Nam có thế mạnh về dệt may, da giày và nhiều nhóm hàng tiêu dùng có khả năng tham gia mô hình này.
Nếu tỷ lệ hàng Việt được thiết kế phù hợp trong các khu outlet, mô hình không chỉ giúp tăng chi tiêu của du khách mà còn tạo thêm một kênh quảng bá thương hiệu Việt ra thị trường quốc tế.
Vì vậy, giá trị của outlet không nằm ở việc tạo thêm một nơi để mua sắm. Nếu được quy hoạch đúng, đây có thể trở thành cầu nối giữa du lịch, bán lẻ, hàng Việt và dịch vụ tài chính, qua đó giúp Việt Nam giữ lại nhiều hơn nguồn chi tiêu của du khách và tạo thêm động lực cho tăng trưởng bán lẻ trong những năm tới.
Minh Thành (t/h)
