Giảm diện tích nhưng không đồng nghĩa giảm hiệu quả
Tính đến ngày 20/8, cả nước cơ bản hoàn thành gieo trồng lúa hè thu với diện tích 1.870 nghìn ha, giảm 29,1 nghìn ha so với cùng kỳ năm trước. Diện tích lúa mùa cũng giảm 50,7 nghìn ha, trong khi lúa thu đông mới đạt 292,3 nghìn ha, tương đương 64,2% cùng kỳ.
Sự sụt giảm về diện tích xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có việc một số địa phương chuyển đất lúa sang cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn, thu hồi đất phục vụ các dự án, cùng với tác động của nắng nóng và thiếu nước tưới. Tiến độ thu hoạch lúa hè thu cũng chậm hơn khi nhiều địa phương chủ động điều chỉnh lịch thời vụ nhằm thích ứng với điều kiện nguồn nước.
Những con số này cho thấy sản xuất trồng trọt đang đứng trước yêu cầu thay đổi cách tiếp cận. Thay vì chạy theo diện tích, việc lựa chọn cây trồng phù hợp, sử dụng tiết kiệm đất và nước, nâng năng suất, chất lượng và giá trị trên mỗi đơn vị diện tích sẽ ngày càng quan trọng.
Đây cũng là hướng thích ứng cần thiết trước tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu. Với nguồn nước và quỹ đất có giới hạn, sản xuất nông nghiệp muốn duy trì hiệu quả phải dựa nhiều hơn vào giống chất lượng, kỹ thuật canh tác, cơ giới hóa và công nghệ.
Chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản tạo lực đỡ
Trong khi trồng trọt chịu nhiều sức ép, chăn nuôi tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực. Chăn nuôi lợn và gia cầm phát triển khá, nhất là tại các doanh nghiệp và trang trại quy mô lớn. Việc chủ động con giống, thức ăn, kiểm soát dịch bệnh và tổ chức sản xuất theo chuỗi giúp nâng năng suất, đồng thời giảm rủi ro trong quá trình sản xuất.
Tuy nhiên, chi phí thức ăn và đầu vào tăng vẫn là áp lực đối với khu vực hộ nhỏ lẻ. Đàn trâu, bò tiếp tục giảm tại nhiều nơi do hiệu quả kinh tế thấp và diện tích chăn thả thu hẹp. Ngược lại, tại những địa phương phát triển mô hình trang trại, đàn bò vẫn tăng, cho thấy hiệu quả tổ chức sản xuất đang ngày càng quyết định sức cạnh tranh.
Trong lâm nghiệp, diện tích rừng trồng mới tập trung tháng 8 đạt 21,3 nghìn ha, giảm 4,9% so với cùng kỳ. Dù vậy, sản lượng gỗ khai thác lại đạt 2.372,3 nghìn m³, tăng 4,4%; tính chung 8 tháng đạt 16.662,9 nghìn m³, tăng 6,5%. Kết quả này phản ánh nhu cầu nguyên liệu cho chế biến gỗ vẫn được duy trì.
Tuy nhiên, tốc độ khai thác tăng cần song hành với phát triển rừng bền vững, nâng chất lượng rừng trồng và chủ động nguồn nguyên liệu dài hạn. Đây là điều kiện quan trọng để ngành chế biến gỗ duy trì tăng trưởng mà không tạo áp lực lên tài nguyên rừng.
Nổi bật nhất trong bức tranh sản xuất 8 tháng là thủy sản. Tổng sản lượng đạt 6.949,4 nghìn tấn, tăng 3,8% so với cùng kỳ. Trong đó, nuôi trồng đạt 4.253,9 nghìn tấn, tăng 6%, cao hơn đáng kể mức tăng 0,7% của sản lượng khai thác.
Các sản phẩm chủ lực đều ghi nhận mức tăng khá. Sản lượng cá tra đạt 1.250,7 nghìn tấn, tăng 4,8%; tôm thẻ chân trắng đạt 806 nghìn tấn, tăng 8,7%; tôm sú đạt 230,2 nghìn tấn, tăng 4,2%. Đáng chú ý, sản lượng tôm nói chung đạt 1.184,2 nghìn tấn, tăng 7,4%.
Chênh lệch giữa nuôi trồng và khai thác cho thấy động lực tăng trưởng của thủy sản đang chuyển dịch rõ hơn sang các mô hình có khả năng kiểm soát giống, môi trường, thức ăn và chất lượng. Đây cũng là hướng phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững khi dư địa gia tăng sản lượng khai thác tự nhiên ngày càng hạn chế.
Nhìn tổng thể, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đang hình thành những động lực tăng trưởng mới. Thay vì phụ thuộc vào việc mở rộng diện tích hay tăng sản lượng bằng mọi giá, xu hướng nổi bật là tổ chức sản xuất quy mô lớn hơn, ứng dụng công nghệ và nâng hiệu quả từng khâu.
Trong những tháng cuối năm, việc bảo đảm nguồn nước, phòng chống thiên tai và dịch bệnh, kiểm soát chi phí đầu vào sẽ tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm. Cùng với đó, cần thúc đẩy liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và cơ sở chế biến, qua đó nâng khả năng tiêu thụ và giá trị sản phẩm.
Nếu chuyển đổi mô hình sản xuất được thực hiện đồng bộ, những biến động về đất đai, thời tiết hay nguồn nước sẽ không chỉ được nhìn nhận như thách thức, mà còn trở thành động lực thúc đẩy nông nghiệp chuyển sang mô hình hiệu quả, chất lượng và bền vững hơn. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung trong những tháng cuối năm.
Nam Sơn (t/h)
