Món thịt kho tàu phổ biến ở Nam Bộ nhờ nguyên liệu dồi dào như nước dừa tươi. Tên gọi "kho tàu" xuất phát từ cách nói dân gian miền Tây, nơi "tàu" ám chỉ vị lờ lợ - vừa mặn vừa ngọt, giống như nước ở các sông Cái Tàu Thượng hay Cái Tàu Hạ. Đây là món ăn được chế biến để dùng trong nhiều ngày Tết, vì có thể bảo quản lâu mà vẫn giữ được độ ngon. Về ý nghĩa, thịt ba chỉ thái vuông vức kết hợp trứng vịt tròn đầy tượng trưng cho sự vuông tròn, hoàn hảo. Hương vị cân bằng giữa cay, đắng, mặn, ngọt phản ánh cuộc sống cần trải qua thử thách để đạt thành quả, mang lại lời chúc phúc lành và đoàn tụ cho gia đình.
Để làm một nồi thịt kho tàu chuẩn vị, cần chuẩn bị thịt ba chỉ hoặc chân giò có tỷ lệ nạc mỡ cân đối, trứng vịt, nước dừa tươi, cùng gia vị như nước mắm ngon, đường, hành tím, tỏi, gừng, ớt và tiêu. Thịt tươi phải có màu hồng hào, mỡ trắng trong để món ăn không bị ngấy.
Quy trình chế biến bắt đầu bằng việc rửa sạch thịt, cạo bì, cắt miếng vuông khoảng 5-6cm. Ướp thịt với nước mắm, đường, tiêu, hành tỏi băm trong 30 phút đến 1 giờ để thấm gia vị - lưu ý ướp đường trước để thịt mềm và giữ màu đẹp. Luộc chín trứng, bóc vỏ và có thể chiên sơ để trứng dai hơn. Thắng nước màu bằng cách đun đường với chút nước đến khi chuyển màu cánh gián, tránh cháy khét. Sau đó, xào thịt săn lại, đổ nước dừa ngập mặt, đun sôi rồi vặn nhỏ lửa, hé vung để nước cạn dần. Khi thịt gần mềm, thêm trứng vào kho tiếp khoảng 30-45 phút nữa cho thấm vị. Tổng thời gian kho thường 1-2 giờ, kết quả là thịt mềm rục, nước sánh vàng.
Thịt kho tàu nổi bật với miếng thịt mềm tan, lớp mỡ béo ngậy nhưng không ngấy nhờ vị thanh của nước dừa. Nước kho sóng sánh màu nâu hổ phách, hòa quyện mặn đậm từ nước mắm, ngọt nhẹ từ đường và dừa, kèm chút cay the từ ớt. Trứng vịt bùi bùi, lòng đỏ ngấm gia vị, tạo nên sự cân bằng hoàn hảo. Món ăn thường dùng kèm cơm trắng, dưa chua hoặc rau luộc, mang đến cảm giác đưa miệng, đặc biệt trong tiết trời se lạnh ngày Tết. 
Dù là món ăn giàu dinh dưỡng, thịt kho tàu cung cấp protein chất lượng cao từ thịt heo và trứng, giúp bổ sung năng lượng cho cơ thể trong những ngày lễ hội bận rộn. Nước dừa tự nhiên mang lại kali và chất điện giải, hỗ trợ tiêu hóa và giảm mệt mỏi. Tuy nhiên, do hàm lượng calo và mỡ cao, nên ăn vừa phải để tránh tăng cân hoặc ảnh hưởng đến cholesterol. Kết hợp với rau củ sẽ giúp cân bằng bữa ăn, tăng cường vitamin và chất xơ, phù hợp cho sức khỏe gia đình.
Món thịt kho tàu nhận được vô số lời khen từ người dùng Việt Nam, thường được gọi là "món ăn quốc dân" nhờ sự quen thuộc và đậm đà. Trên các diễn đàn ẩm thực, nhiều người chia sẻ rằng đây là món không thể thiếu trong Tết, với vị mềm rục và nước kho "hòa huyện" khiến bữa cơm thêm ấm cúng. TasteAtlas từng xếp hạng nó trong top 100 món ngon Đông Nam Á, và các đánh giá từ thực khách nhấn mạnh sự thơm ngon, dễ làm tại nhà mà vẫn chuẩn vị truyền thống. Một số ý kiến cho rằng món ăn càng hâm lại càng ngon, phù hợp cho gia đình bận rộn, dù đôi khi cần điều chỉnh gia vị để tránh quá ngọt hoặc mặn.
Lê Thanh (t/h)
