Mứt gừng đã gắn bó với văn hóa Tết Việt từ hàng trăm năm, đặc biệt phổ biến ở miền Trung như Huế, nơi gừng được trồng trên vùng đất đồi pha sỏi, tạo nên hương vị đặc trưng. Loại gừng Tuần ở Huế nổi tiếng với độ cay vừa phải, thơm dịu, được chế biến thành mứt để bảo quản lâu dài.
Trong dịp Tết, mứt gừng thường được dùng để nhâm nhi cùng trà nóng, giúp cân bằng vị giác sau những bữa ăn thịnh soạn đầy dầu mỡ. Theo các tài liệu ẩm thực truyền thống, món này bắt nguồn từ nhu cầu giữ ấm cơ thể trong mùa lạnh, dần trở thành biểu tượng của sự may mắn và sức khỏe dồi dào.
Để làm mứt gừng, cần chuẩn gừng tươi bánh tẻ, không quá non hay già để tránh xơ. Đầu tiên, gọt vỏ gừng, thái lát mỏng hoặc sợi, rồi chần qua nước sôi pha muối để giảm độ cay. Sau đó, ngâm gừng trong nước chanh khoảng 30 phút nhằm giữ màu vàng đẹp và loại bỏ vị đắng. Tiếp theo, ướp gừng với đường cát trắng trong 4-6 giờ cho ngấm. Rim hỗn hợp trên lửa nhỏ, đảo đều tay đến khi đường keo lại và gừng khô ráo, phủ lớp đường trắng li ti. Có thể thêm vani để tăng hương thơm. Quy trình này mất khoảng 2-3 giờ, và mứt thành phẩm có thể bảo quản trong lọ kín đến vài tháng. Một số biến tấu hiện đại như mứt gừng dẻo sợi hoặc viên nhỏ giúp dễ ăn hơn, nhưng phiên bản lát khô truyền thống vẫn được ưa chuộng nhất.
Mứt gừng nổi bật với vị cay nồng từ gingerol trong gừng tươi, hòa quyện cùng ngọt thanh của đường, tạo nên sự cân bằng hoàn hảo. Khi nhai, lát mứt dẻo mềm, thơm lừng, mang đến cảm giác ấm áp lan tỏa từ cổ họng xuống bụng. Vị cay không gắt mà dịu dần, kết hợp với lớp đường trắng bên ngoài, khiến món ăn trở nên hấp dẫn ngay cả với những ai không quen ăn cay. Trong tiết trời Tết se lạnh, mứt gừng thường được dùng kèm trà xanh hoặc trà thảo mộc, giúp tăng thêm sự thư giãn và ngon miệng.
Nhờ tính nóng tự nhiên, mứt gừng mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Nó hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy hơi, buồn nôn và đau bụng sau bữa ăn Tết thịnh soạn. Ăn 10-15g mỗi ngày giúp giữ ấm cơ thể, chống cảm lạnh và ho có đờm, đặc biệt hữu ích cho người lớn tuổi hoặc trẻ em.
Các nghiên cứu cho thấy, gingerol trong gừng có tác dụng chống viêm, giảm cân bằng cách cải thiện tỷ lệ eo-hông, đồng thời tăng cường miễn dịch nhờ vitamin C và nhóm B. Tuy nhiên, nên dùng ở mức vừa phải vì chứa đường, tránh lạm dụng dẫn đến tăng cân hoặc khó chịu dạ dày. Mứt gừng còn là "liều thuốc tự nhiên" cho người say xe hoặc thai nghén...
Người dùng thường khen ngợi mứt gừng vì hương vị cay ấm dễ chịu, không quá ngọt gắt. Nhiều ý kiến trên mạng xã hội chia sẻ, món này giúp giảm ho nhanh chóng, đặc biệt khi thời tiết chuyển mùa, với một số người dùng cho biết chỉ cần ngậm vài lát là thấy dễ chịu hơn. Các sản phẩm dạng viên tiện lợi được đánh giá cao vì dễ mang theo, phù hợp cho dân văn phòng hoặc du lịch. Một số nhận xét tích cực nhấn mạnh tác dụng giữ ấm bụng và hỗ trợ tiêu hóa, dù một vài trường hợp lưu ý vị cay có thể mạnh với trẻ nhỏ. Tổng thể, mứt gừng nhận được phản hồi tốt từ cộng đồng, với giá cả phải chăng và nguồn gốc tự nhiên là điểm cộng lớn.
Mứt gừng không chỉ là món ăn Tết mà còn là cách đơn giản để chăm sóc sức khỏe gia đình. Hãy thử tự làm hoặc chọn sản phẩm từ nguồn uy tín để tận hưởng trọn vẹn hương vị truyền thống này.
L.T (t/h)
